Yıllardır konuşulan ama bir türlü çıkmayan hal yasası için Ankara'da yeniden düğmeye basıldı. Haberlere göre AK Parti Grubu ile bakanlık bürokratları, 9 maddelik bir taslak üzerinde Meclis'te çalışmaya başladı. Hal kanunu AK Parti çalışmasının ana fikri tarladaki üreticiyle marketteki alıcı arasındaki zinciri kısaltmak, fiyatı şeffaflaştırmak ve kurala uymayanlara idari para cezasının yanında hapis cezası getirmek.
Hal yasası nedir?
Hal yasası, sebze ve meyvenin tarladan sofraya uzanan yolculuğunu düzenleyen kanun çalışmasına verilen ad. Üretici ürününü hale getiriyor, komisyoncu araya giriyor, fiyat her halkada biraz daha artıyor. Yeni taslak bu zinciri denetim altına almayı hedefliyor. Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının birlikte hazırladığı taslak şu an AK Parti grubunda inceleniyor.
Hal yasasında neler var?
Aktarılan bilgilere göre taslağın temel başlıkları şunlar: komisyoncuların aradan çıkarılması, üretici örgütlerinin ve kooperatiflerin güçlendirilmesi, ürünün tarladan satış noktasına kadar dijital olarak izlenmesi, kayıt dışı işlemlerin ve spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi. Üreticinin ürününü doğrudan marketlere ve tüketiciye satabilmesi kolaylaştırılacak. Yerli ürün satan perakendecilere vergi teşviki gündemde, raflarda ağırlıklı olarak yerli ürün bulundurma zorunluluğundan da söz ediliyor. Gıda güvenliği ve kalite sınıflandırması denetimleri de sıkılaştırılacak.
Hal yasasında hapis cezası kimlere gelecek?
Taslağa göre fiyatı yapay biçimde şişirenler ile fiyat oyunu için ürünü bilerek bekletenler ya da imha edenler idari para cezasıyla birlikte hapis cezasıyla karşılaşacak. Hapis cezasının süresi, para cezasının tutarı ve kapsamı henüz açıklanmadı. Teklif metni henüz Meclis Başkanlığı'na sunulmadı; şu an elde olan, taslağın çerçevesi.
Hal yasası çıktı mı?
Hayır. Hal yasası birkaç yasama döneminde gündeme geldi ama kanunlaşmadı. İlk hazırlıkta yaklaşık 30 madde olan metin, çalışmalar sonunda 9 maddeye indirildi. Bu dönem Meclis'ten geçirilmesi hedefleniyor, ancak teklifin ne zaman sunulacağı açıklanmadı.
Hal yasası ne zaman çıkacak?
Net bir tarih yok. Taslak önce AK Parti grubunda görüşülecek, ardından kanun teklifi olarak Meclis Başkanlığı'na sunulacak. Sunulmasının ardından komisyon ve Genel Kurul aşamaları gelecek. Bu süreç tamamlanmadan hal kanunu yürürlüğe girmiş sayılmaz.
Hal yasası market fiyatlarını nasıl etkiler?
Hedef, aracıların payını azaltarak üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkını daraltmak. Ama fiyatların ne kadar düşeceğine dair kimse bir rakam vermedi; bu da taslağın ayrıntıları ve uygulama denetimi açıkça belli olmadan kestirilemez. Yasa çıkarsa komisyoncuların ve toptan satıcıların işleyişi, perakendecilerin yerli ürün payı ve üreticinin pazarlık gücü değişecek.
