Sosyal medyada “son dakika” etiketiyle dolaşan bir paylaşım, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın “Biz sadece Türkiye'ye ve Türk askerine güveniyoruz, Katar gibi Türk kalkanına hazırız” dediğini öne sürdü. Yaptığımız taramada Prens Selman'a ait böyle bir açıklamaya rastlanmadı; ama paylaşımın dayandığı gerçek bir gündem var: Riyad'ın Ankara'dan “Katar modeli” bir askeri varlık istediği yönündeki haberler.
Prens Selman “Türk askerine güveniyoruz” dedi mi?
Elimizdeki bilgiye göre bu söz doğrulanmış değil. Sözün söylendiği bir konuşma, röportaj ya da resmî Suudi açıklaması gösterilmiyor; paylaşım kaynak, tarih ya da mekân vermiyor, yanındaki fotoğraf da söze bir bağlam sağlamıyor. Prens Selman'ın bu konuda en son kayda geçen sözü farklı: Eylül sonunda Türkiye ve Pakistan'la kurulan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın bölgenin istikrarı için atıldığını söylemişti. “Türk kalkanı” ifadesine ise onun sözleri arasında rastlamadık. Doğrulanana kadar bu cümleyi Prens Selman'a mal etmiyoruz; “Prens Selman Türk askerine güveniyoruz dedi mi?” sorusunun şimdilik cevabı, kayıtlı bir sözün bulunmadığı.
Suudi Arabistan Türk askerinden ne istiyor, “Katar modeli” ne demek?
27 Ekim'de çıkan haberler, isimlerini vermeyen güvenlik kaynaklarına dayanarak Suudi Arabistan'ın caydırıcılık amacıyla Türk askerinin ülkesinde konuşlanmasını ve savunma desteği verilmesini istediğini yazdı. İstenen model, Türkiye'nin Katar'daki askeri varlığı. Aktarılana göre görev yalnızca savunma ve caydırıcılıkla sınırlı olacak; Türk askeri Husilere karşı operasyon yapmayacak, Yemen sınırı gibi çatışma riski taşıyan bölgelere de gönderilmeyecek. Asker sayısı haberlerde yer almıyor. Talep listesinde hava savunma sistemleri, istihbarat paylaşımı ve insansız hava araçları gibi kalemler olduğu, bunların hepsinin karşılanmayacağı ve Türkiye ile Pakistan'ın listeyi ayrı ayrı değerlendireceği belirtiliyor. Aynı haberlerde Katar'da askeri varlık kurulduktan sonra o ülkeye saldırı olmadığı da öne sürülüyor; bu bağımsız olarak doğrulanmış değil. Ankara'dan ya da Riyad'dan bu ayrıntıları doğrulayan resmî bir açıklama yok.
Türkiye'nin Katar'daki askeri varlığı nasıl başladı?
Türkiye'nin Katar'daki askeri üssü 2014'te imzalanan bir anlaşmaya dayanıyor. Haziran 2017'de Körfez'de Katar'a yönelik abluka başlayınca TBMM, bu anlaşmanın uygulanmasına ilişkin düzenlemeleri hızla çıkardı ve Katar'a yeni Türk birlikleri gönderildi. Haberlerde “Katar modeli” denirken kastedilen, Türkiye'nin Katar'daki bu askeri varlığı. Üssün kapsamı ve asker sayısı konusunda farklı rakamlar dolaşıyor, bu yüzden rakam yazmıyoruz.
Mekke Savunma Anlaşması Türk askerinin Suudi Arabistan'a gitmesi için yeterli mi?
Hayır. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın 7 Ağustos'ta imzaladığı Mekke Savunma Anlaşması henüz yürürlükte değil: metin, TBMM Dışişleri Komisyonu'ndan geçti ve onay kanunu teklifi olarak Genel Kurul'a gidiyor. Anlaşma yürürlüğe girse de Türk askerinin yurt dışına gönderilmesi için Meclis'ten ayrıca bir tezkere çıkması gerekiyor; haberlerde de aynı şart vurgulanıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Türkiye'nin katkısının savunma odaklı olacağını söylemişti.
Erdoğan ve Prens Selman Husi saldırıları hakkında ne konuştu?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 13 Ekim'deki telefon görüşmesinde Prens Selman'a Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını en güçlü ifadelerle kınadığını ve Türkiye'nin Suudi Arabistan'a desteğinin süreceğini iletti. Saldırılar sürüyor: 27 Ekim'de Riyad ve Doğu Eyaleti, 28 Ekim sabaha karşı da Taif yönü füze alarmı gündemdeydi. Türk askerinin Suudi Arabistan'daki olası rolü, bu saldırıların gölgesinde konuşuluyor.
Resmî bir açıklama ya da yeni bir Meclis kararı gelirse haberi güncelleyeceğiz.
