Ankara'da yapılan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, 30 Ekim'de 163 maddelik Ankara Bildirisi ile tamamlandı. “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla toplanan zirvenin bildirisinde ulaştırma koridorlarından savunma sanayisine, ortak alfabeden Kıbrıs ve Filistin kararlarına kadar çok geniş bir liste var. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan zirveyi Dede Korkut duasıyla kapattı.
Ankara Bildirisi'nde neler var?
Bildirinin ana fikri, Türk dünyasındaki dayanışmanın kalıcı bir stratejik ortaklığa dönüştürülmesi. TDT zirvesi metnindeki maddeler birkaç başlıkta toplanıyor. Bunların ilki savunma.
Savunma: Türkiye'de bir TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması onaylandı. Amaç, üye ülkeler arasında bilgi paylaşımını artırmak ve uzman yetiştirmek. Bildiride ayrıca bir Siber Güvenlik Konseyi ile bir Suçla Mücadele Konseyi kurulması da yer alıyor. Türk Devletleri Teşkilatı içinde kurumsal bir yapı oluşturma hedefi bu iki konseyle somutlaşıyor.
Ulaştırma: Hazar üzerinden geçen Orta Koridor, Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun tam entegrasyonu ve Zengezur Koridoru projelerinin stratejik önemi bildiride vurgulandı. Metinde “TDT Ulaştırma Koridorları Stratejisi” için de çağrı yapıldı. Koridorlar, bildirinin ulaştırma kısmında öne çıkan başlık oldu.
Alfabe ve kültür: 34 harfli ortak Türk alfabesinin yaygınlaştırılması ve önerilen ilkelerin benimsenmesi destekleniyor. Bu alfabeyle edebî ve bilimsel eserlerin yayımlanması da bildiriye girdi. Bir de TDT Aile ve Kadın Konseyi kuruldu.
Ekonomi: Üye ülkeler ticaretteki engelleri kaldırmayı, standardizasyonu ve dijital platformlarla iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor. Bu hedefler, Ankara Bildirisi'nin en çok somut sonuç bekleyen kısmı.
Türk Devletleri Teşkilatı Kıbrıs ve Filistin için ne dedi?
Kıbrıs için bildiride adadaki mevcut gerçeklere dayanan sürdürülebilir bir çözüm çağrısı yapıldı ve Kıbrıs Türklerinin hakları vurgulandı. Filistin için üye ülkeler acil ateşkes, insani yardımın ulaştırılması ve iki devletli kalıcı çözüm çağrısını yineledi. Bildirinin bölgesel konular kısmında Gazze, Suriye ve Afganistan da yer alıyor. Yani metin, üye ülkelerin kendi gündemiyle sınırlı kalmadı; bölgedeki savaş ve kriz başlıkları da yazıldı.
Erdoğan TDT zirvesinde ne söyledi?
Erdoğan konuşmasında Türk dünyasının birlik vurgusunu öne çıkardı: “Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa yer yoktur.” Zirvenin kapanışında Dede Korkut duası okundu. Ev sahibi Türkiye'nin zirveden itibaren Türk Devletleri Teşkilatı dönem başkanlığını üstlendiği bildirildi. Zirvenin diğer başlıkları için ayrı haberlerimize de bakılabilir; örneğin Erdoğan-Mirziyoyev görüşmesi bunlardan biri.
Türk Devletleri Teşkilatı zirvesi ne zaman, sıradaki zirve nerede?
13. TDT zirvesi Ankara'da 30 Ekim 2026'da yapıldı; bildiri aynı gün yayımlandı. Bir sonraki zirvenin 2027'de Özbekistan'da yapılması planlanıyor. Aynı yıl Kırgızistan'da gayriresmî bir toplantı da yapılacağı belirtildi.
Ankara Bildirisi sıradan vatandaşı nasıl etkiler?
Bildirideki maddeler doğrudan cebe ya da günlük yaşama dokunan kararlar değil; çerçeve niteliğinde. Ancak ticarette engellerin kaldırılması, ortak ulaştırma koridorları ve alfabe çalışmaları uzun vadede mal akışını, seyahati ve eğitimi etkileyebilecek başlıklar. Uygulamanın ne hızda ilerleyeceği, üye ülkelerin ayrı ayrı atacağı adımlara bağlı olacak. Yani Ankara Bildirisi'nin ne kadar hayata geçeceğini, hükümetlerin atacağı somut adımlar belirleyecek.
— Necip Fazıl Kısakürek
