Boşanma aşamasındaki bir çiftin araba almak için kullandığı yedi adet 22 ayar bilezik Yargıtay'ın önüne geldi ve sonuç, altınları eşine veren kadının lehine çıktı. 2. Hukuk Dairesi'nin verdiği bu emsal karar, düğün altını ve takı hesabının sorulduğu davalarda en çok tartışılan noktayı netleştirdi: altının karşılıksız mı verildiği, yoksa geri istenebilir mi olduğunu kimin ispat edeceği. Karar dün, 31 Ekim Cumartesi günü kamuoyuna yansıdı.
Düğün altını davası Yargıtay'a nasıl taşındı, dosyada ne oldu?
Kadın, evlilik sırasında araba alınabilsin diye bileziklerini eşine verdiğini söyledi. Çift boşanma kararı alınca altınları geri istedi. Koca ise bileziklerin kadının ısrarıyla ve kendi rızasıyla verildiğini, hatta satılmalarına yetki tanındığını savundu. Bileziklerin araç alımında kullanıldığı ise tartışma dışıydı: kocanın kendi beyanı da araç alımına ilişkin belgeler de bunu gösteriyordu. Asıl düğüm, altınların geri verilmek üzere mi yoksa karşılıksız mı verildiğinde çözüldü. Alt derece mahkemelerinin kararı kadın lehine sonuçlanmadı; kadın dosyayı Yargıtay'a taşıdı.
Yargıtay emsal karar gerekçesinde ne dedi?
Yargıtay'a göre ispat yükü kocada. Daire, bileziklerin geri istenmeyecek şekilde, yani karşılıksız verildiğini kanıtlaması gerekenin altınları araba için kullanan taraf olduğunu belirtti. Koca bunu ispatlayamadı. Gerekçede iki nokta öne çıkıyor. Birincisi, altın takıların toplumda âdeten kadının üzerinde ya da evde tutulması. İkincisi, takının kolayca taşınıp saklanabilen bir mal olması. Bu yüzden 'kadın bunu bana bağışladı' diyenin, bağışı ispat etmesi gerekiyor.
Düğün altınıyla araba alındıysa bilezikler geri verilecek mi?
Bu dosyada cevap evet. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, alt derece kararını bozdu. Yedi bileziğin tamamının kadına iade edilmesine, iade mümkün olmazsa güncel değerinin ödenmesine hükmedildi. Ödemeye, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz de eklenecek. Yani kadın bilezikleri geri alabilir ya da karşılığını faiziyle tahsil edebilir.
Emsal karar nedir, her dosyada aynı sonuç çıkar mı?
Emsal karar, benzer davalarda mahkemelere yol gösteren bir üst mahkeme kararıdır. Kanun gibi bağlayıcı değildir ve her dosya kendi delilleriyle değerlendirilir. Bu dosyada belirleyici olan, kocanın altınların karşılıksız verildiğini ispat edememesiydi. Dolayısıyla bu sonuç, aynı gerekçeyi her boşanma davasına otomatik uygulamak anlamına gelmiyor; ama ispat yükünün kimde olduğu konusunda açık bir çizgi çiziyor.
Eşine altın veren çiftler için bu karar ne anlama geliyor?
Bu dosyadaki yaklaşım şu: Altın, araba gibi bir harcama için eşe verilmişse ve karşı taraf 'bana hediye edildi' diyorsa, hediye olduğunu kanıtlamak ona düşüyor. Altını veren taraf için bu, boşanma sürecinde iade talebinin kapısını açık tutan bir yorum. Düğün altını Yargıtay kararlarında sık sık gündeme geliyor; bu karar da altının sonradan arabaya dönüştüğü durumda bile verenin hakkının kolayca ortadan kalkmadığını gösteriyor. Karar, alt mahkemenin hükmünü ortadan kaldırarak kadının talebini yeniden haklı buldu.
