ABD'nin en çok izlenen yayıncılarından biri, bir Türk belgeselcinin videosunu canlı yayında izlerken ekrana bakakaldı. Tepkisi kısa sürede sosyal medyada dolaşıma girdi.
Kim tepki gösterdi?
Asmongold. Amerikalı yayıncı, Twitch ve YouTube'da milyonlarca takipçisi olan bir isim.
Neyi izliyordu?
Türk belgesel yapımcısı Ruhi Çenet'in Hasidik Yahudi topluluğu üzerine çektiği belgeseli. Video, Brooklyn'deki kapalı topluluğun günlük hayatını konu alıyor.
Tam olarak ne dedi?
Belgeselde, topluluk üyelerinin günde 10 saatten fazla dinî metin okuduğu anlatılırken Asmongold şunu söyledi:
"Doğru mu anlıyorum? Bu Yahudilerin yeraltındaki sinagogda oturup bütün gün bu lanet kitabı okumaları için para ödeyebiliyoruz, ama kimse bana odamda oturup oyun oynamam için para vermek istemiyor."
Bu sözler yayıncının kendi videosundan alındı ve konuşmanın tamamı haberin içindeki görüntüde yer alıyor.
Belgeselde ne konuşuluyordu?
Röportaj yapılan genç, günde 10 saatten fazla okuduğunu doğruluyor. "Birkaç yıl sonra geçimini nasıl sağlayacaksın?" sorusuna verdiği yanıt şu:
"Tanrı parayı sağlayacak. Bunu dert etmemize gerek yok."
Asmongold bu cevabı duyunca tekrarlıyor: "Tanrı parayı sağlayacakmış. Vay canına. Tamam, güzel. Ne kadar kullanışlı."
Eğitim düzeni nasıl işliyor?
Belgesele göre topluluk üyeleri bu binada sabah 07.30'dan akşam 21.30'a kadar dinî eğitim alıyor. Orada yemek yiyor, orada uyuyorlar. Belgeselin ifadesiyle konvansiyonel kariyerler için plan yapmaya yönlendirilmiyorlar. Modern dünyaya dair eğitim çok sınırlı; internet kullanmıyorlar.
Peki rakamlar ne?
Asmongold'un asıl tepkisini doğuran kısım bu. Belgeselde aktarılan resmî verilere göre şartları karşılayan 10 kişilik bir aile şunları alabiliyor:
- 26.160 dolar gıda yardımı
- 13.600 dolar çocuk vergi indirimi
- Bu büyüklükte bir hane için Medicaid kapsamının yıllık tahmini değeri 75.000 dolar
Toplamda, tek çatı altında yaşayan 10 kişi için kamu yardımları ve sağlık kapsamının birleşik değeri 100 bin doları aşabiliyor.
Asmongold'un buna tepkisi tek cümle: "Sadece yemek için 26 bin dolar."
Bu rakamlar doğrulanmış mı?
Rakamlar belgeselde "resmî verilere göre" kaydıyla veriliyor ve bir ailenin fiilen aldığı tutar değil, şartları karşılaması hâlinde yararlanabileceği azami tutar. ABD'de bu yardımlar dine göre değil, hane geliri ve çocuk sayısına göre belirleniyor; aynı kriterleri karşılayan her aile için geçerli.
Görüntüyü nereden aldık?
Asmongold'un kendi videosundan. Sosyal medyada dolaşan kısa kesitler yerine kaynağa gittik; yayıncının söylediği cümlenin tamamını, kesilmeden veriyoruz.
Neden konuşuluyor?
Ruhi Çenet'in belgeseli yayımlandıktan sonra kısa sürede milyonlarca izlenmeye ulaştı ve ABD'de de tartışma yarattı. Asmongold'un tepkisi, tartışmanın Türkiye dışına taşındığı ana denk geldi. Konu artık bir topluluğun yaşam biçiminden çok, refah sisteminin kimlere ne kadar aktığı sorusu etrafında dönüyor.
