Bakü'deki CICA Zirvesi'nde Türkiye'nin sözü dosdoğru İsrail'e gitti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan adına zirveye katılan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İsrail'in de üyesi olduğu örgütün masasında İsrail'i Filistin halkının temel haklarını sistematik bir baskı politikasıyla ihlal etmekle suçladı. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog konuşmaya başlayınca da Fidan salonu terk etti; yanında 10'dan fazla ülkenin heyeti bu protestoya katıldı. Fidan'ın konuşmasındaki o bölüm, sosyal medyada "İsrail'in gözünün içine bakarak" notuyla elden ele dolaşıyor. Konuşmanın ve salondan çıkış anının görüntüleri haberimizin videosunda.
Hakan Fidan CICA Zirvesi'nde İsrail için ne dedi?
Fidan, önce zirvenin temel taahhüdünü hatırlattı, sonra İsrail'in adını koydu. Konuşmanın videodaki bölümünde şu cümleler var:
"Barış ve karşılıklı güven taahhüdümüz, istisnasız her bir üyemiz için geçerli olmalıdır. CICA üye devletlerinden biri olan İsrail, sistematik bir baskı politikası izleyerek Filistin halkının temel haklarını ihlal ederken bu taahhüdümüzü savunamayız."
Fidan, ardından üye devletlere çağrı yaptı: "Devam eden vahşete ve ağır ihlallere karşı" Filistin'in haklarını destekleme konusunda kararlı bir duruş sergilenmesi gerektiğini söyledi. Kalıcı çözümün adresini de verdi: başkenti Doğu Kudüs olan, 1967 sınırlarına dayalı, bağımsız ve egemen bir Filistin devleti.
Herzog konuşmaya başlayınca salonda ne oldu?
Zirvenin en çok konuşulan anı da İsrail'le ilgiliydi; videomuzun son bölümü o anı gösteriyor. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog kürsüye gelip konuşmaya başladığında Hakan Fidan yerinden kalktı ve heyetiyle birlikte salondan çıktı. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 10'dan fazla ülkenin temsilcisi Herzog'un konuşması sürerken salonu terk etti. O anın ayrıntılarını Hakan Fidan Bakü'de haberimizde verdik.
Basına yansıyan bilgilere göre salonu terk eden heyet sayısı 12. Türkiye ile birlikte İran, Filistin, Pakistan, Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Endonezya, Bangladeş ve Mısır heyetleri de Herzog konuşurken yerlerinden kalktı. Salonun boşaldığı anı başka bir açıdan gösteren görüntü:
CICA nedir, İsrail neden bu masada?
CICA, Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın kısaltması. Adından da anlaşılacağı gibi örgütün varlık sebebi, üyeler arasında barış ve karşılıklı güveni büyütmek. 28 ülkeyi kapsayan konferansın üyeleri arasında İsrail de var, Filistin de. Fidan'ın "istisnasız her bir üye" vurgusu tam da buraya işaret ediyor: güven taahhüdüne imza atan bir üye, öbür üyenin halkına baskı uygularken bu taahhüt ayakta kalamaz.
Bakü'deki toplantı, CICA Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi'nin yedinci zirvesi; ev sahibi ve dönem başkanı Azerbaycan. Türkiye örgütün kurucu üyeleri arasında; 2010'da İstanbul'da üçüncü zirveye ev sahipliği yaptı, 2010-2014 arasında dönem başkanlığını yürüttü.
Hakan Fidan Bakü'de kimlerle görüştü?
Fidan zirve marjında yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. Dışişleri Bakanlığı'nın duyurduğuna göre Fidan'ı Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev kabul etti. Fidan ayrıca Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ve Sri Lanka Dışişleri Bakanı Vijitha Herath ile ayrı ayrı bir araya geldi.
Türkiye'nin İsrail'e tavrı Bakü'de ne gösterdi?
Bakü'de iki ayrı mesaj aynı gün verildi. Kürsüde Fidan, İsrail'in Filistin'de yaptıklarını üye devletlerin önünde sıraladı; Herzog konuştuğunda ise Türkiye heyeti salonda kalmadı. Ankara'nın çizgisi değişmedi: İsrail'in Filistin halkına yönelik baskısı uluslararası her masada dile getirilecek, çözüm de 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bir Filistin devleti.
— Necip Fazıl Kısakürek
