Eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson'ın da içinde bulunduğu diplomatik tren Pazar sabahı Ukrayna-Polonya sınırındaki Yahodyn istasyonundan ayrıldıktan dakikalar sonra, aynı istasyonda bekleyen Kiev-Varşova yolcu treninin lokomotifi Rus jet motorlu İHA'sıyla vuruldu. Ukrayna Demiryolları (Ukrzaliznytsia) asıl hedefin diplomatik tren olmasının "oldukça muhtemel" olduğunu açıkladı. Saldırıda ölen ya da yaralanan olmadı; vurulan trendeki 206 yolcu, çarpmadan 15 dakika önce verilen uyarıyla boşaltılmıştı.
Heyette Johnson'ın yanı sıra eski İsveç Başbakanı Carl Bildt, İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı Jonathan Powell ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in dış politika ve güvenlik danışmanı Günter Sautter ile Avrupa Birliği üyesi birkaç ülkenin güvenlik danışmanları vardı. Grup, Kiev'de düzenlenen Yalta Avrupa Stratejisi (YES) konferansından dönüyordu. Saldırı anında istasyondaki bir başka trende ise eski CIA Direktörü David Petraeus bulunuyordu.
Boris Johnson'ın treni saldırıdan nasıl kurtuldu?
Ukrzaliznytsia'nın Telegram açıklamasına göre sefer saatleri, sürekli Rus saldırı tehdidi yüzünden anlık olarak değiştiriliyor; diplomatik tren de bu nedenle Yahodyn'den planlanan saatten önce kaldırıldı. Merkezi İzleme Grubu'ndaki bir dispeçer yaklaşan jet motorlu İHA'yı fark etti ve tahliye sinyalini lokomotife çarpmadan yaklaşık 15 dakika önce verdi. CNN'in aktardığına göre heyetin treni saldırı sırasında çoktan Polonya topraklarına geçmişti. Bildt, X hesabından "Bu bizim trenimiz değildi, Polonya sınır kapısında bizden birkaç dakika sonra gelen trendi" diye yazdı; kendi trenlerinin de bir süre durdurulup tahliye hazırlığı yaptırıldığını, ardından yola devam ettiklerini aktardı.
Johnson saldırının ardından X'te Putin'e yüklendi:
"Putin'i bu sabah Polonya sınırında duran bir Ukrayna lokomotifini havaya uçurmaya iten çarpık mantığı bilmiyorum. Kesin olarak söyleyebileceğimiz şey, bunun Ukraynalıların her gün maruz kaldığı türden rastgele ve anlamsız bir saldırı olduğu; sivil demir yolları bile hedef."
Savaşın başından bu yana 1.700 Ukrayna demir yolu çalışanının öldüğünü hatırlatan Johnson, müttefiklere hava savunma çağrısı yaptı ve Rusya'nın dondurulmuş varlıklarının Ukrayna'ya verilmesini istedi: Belçika'daki bir banka hesabında 140 milyar avrodan fazla, Londra'da ise yaklaşık 10 milyar sterlin bulunduğunu, İngiltere'nin bu konuda öncülük edebileceğini yazdı. Petraeus ise New York Times'a olayı "korkutucu" diye anlattı ve saldırıyı "Ukraynalı sivilleri terörize etmeye çalışan gerçekten barbar bir liderin eylemi" olarak niteledi.
Rus İHA'sı Polonya sınırına ne kadar yaklaştı?
Vurulan lokomotif sınıra yaklaşık 2 kilometre uzaklıktaydı. Aynı sabah bir başka İHA, Yahodyn-Dorohusk sınır kapısına 800 metre mesafede bir tırı vurdu; Polonya Başbakanı Donald Tusk saldırının sınıra 800 metre kala gerçekleştiğini açıkladı. Polonya Sınır Muhafızları'nın aktardığına göre saat 05.00 sularında (TSİ) kapının yaklaşık 2 kilometre yakınındaki bir akaryakıt istasyonu vuruldu; patlamanın gücü Polonya tarafındaki sınır binasının camlarını titretti. Dorohusk ve Hrebenne kapılarından toplam 600'den fazla kişi tahliye edildi. Polonya savaş uçakları havalandı; Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz hava sahasının ihlal edilmediğini, hava savunma ve keşif sistemlerinin önlem olarak devreye alındığını söyledi. Savunma Bakan Yardımcısı Cezary Tomczyk ise Pazar sabahı Ukrayna'nın batısında 13 ayrı vuruş kaydedildiğini açıkladı.
| Zaman (TSİ) | Ne oldu |
|---|---|
| Cumartesi 15.00'ten itibaren | Ukrayna tarafı İHA tehdidi nedeniyle Dorohusk kapısında geçişleri aralıklı olarak durdurdu |
| Pazar 05.00 sularında | Dorohusk kapısına 2 km mesafedeki akaryakıt istasyonu vuruldu; kapıdaki 330'dan fazla kişi tahliye edildi |
| Aynı saatlerde | Hrebenne-Rava Ruska kapısı 300'den fazla kişiyle boşaltıldı, oradaki tehdit doğrulanmadı |
| Pazar sabahı | Johnson'lı diplomatik tren Yahodyn'den erken kaldırıldı; dakikalar sonra istasyondaki Kiev-Varşova treninin lokomotifi vuruldu (tahliye uyarısı 15 dakika önce verilmişti) |
| Pazar 18.00 | Tusk, bakanlar, ordu ve istihbarat şefleriyle acil güvenlik toplantısı yaptı |
Tusk acil toplantıda ne söyledi?
Tusk, Hükümet Güvenlik Merkezi'nde bakanlar, ordu ve istihbarat şefleriyle bir araya geldi. Rusya'nın tırmanmasının "gerçek haline geldiğini" ve belirtilerinin Polonya sınırına giderek yaklaştığını söyleyen Tusk, sınır kapılarını felç etme girişiminin ilk olmadığını vurguladı. Gece yapılan saldırıların Rusların öncekinden daha tehlikeli bir teknolojiyi, yani jet motorlu İHA'ları kullanmaya hazır olduğunu gösterdiğini belirten Tusk, "bugünden itibaren önemli ölçüde yükseltilmiş bir modda çalışacağız" dedi. Önümüzdeki hafta ve ayların Rus tarafında çok yoğun bir faaliyet dönemi olacağını, tırmanmanın Polonya topraklarını da etkilemesinin göz ardı edilemeyeceğini söyledi; NATO müttefikleriyle gerekirse ortak yanıt vermeye hazır olunması gerektiğini ekledi.
Moskova ise saldırıyı farklı anlattı. Rusya Savunma Bakanlığı, TASS'a göre, Avrupa ülkelerinden askeri kargo taşımak için kullanılan batı Ukrayna'daki demir yolu altyapısının hedef alındığını açıkladı; heyetin trenine ilişkin bir ifade kullanmadı. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha saldırıları "Putin'in terörünün doğrudan AB ve NATO'nun kapısını çalması" diye tanımladı. Pazar günü Kiev'de bulunan Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski olayı "tırmanma" olarak nitelendirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy sınır saldırılarının kasıtlı olduğunu söyleyerek daha güçlü hava savunması istedi.
Yahodyn hattı, savaş boyunca Batılı liderlerin Kiev'e ulaşmak için kullandığı ana demir yolu güzergâhı ve Batı yardımlarının önemli geçiş noktası. CNN'e göre olay, Zelenskiy Moldova'nın başkentindeki havalimanından kalkmak üzereyken bir Rus İHA'sının Moldova hava sahasına girmesinin üzerinden bir hafta bile geçmeden yaşandı. Ukrzaliznytsia, demir yolunun üst üste ikinci gün hedef alındığını, bir gün önce de Kiev-Sumı treninin izleme ekibinin uyarısıyla vurulmadan önce boşaltıldığını duyurdu.
