Brüksel'de AB Kanada ortak üyelik tartışması büyüyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Kanada'ya önerdiği “ortak üyelik” statüsüne, Almanya'nın başını çektiği en az dört üye ülke itiraz etti. AB kaynaklarına dayandırılan haberlere göre itiraz, AB ile Kanada arasındaki zirvenin ortak açıklama metni üzerinden geldi.
Ortak üyelik nedir?
“Ortak üyelik”, Avrupa Birliği'nin şimdiye dek kullanmadığı, yeni bir statü olarak gündeme gelen bir ifade. Von der Leyen, bu fikri AB Kanada ilişkisi için ortaya attı. Ancak statünün hukuki içeriği, yani Kanada'nın bu statüyle hangi haklara kavuşacağı kaynaklarda açıklanmıyor. Teklifin tam üyelik anlamına gelip gelmediği de belirsiz; bu yüzden ortak üyelik tarifini bugün için ancak “henüz ayrıntısı verilmemiş bir öneri” diye yapabiliyoruz.
Kanada'ya ortak üyelik teklifini kim, ne zaman yaptı?
Teklifi Ursula von der Leyen yaptı. Komisyon Başkanı fikri geçen ay Strazburg'da yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında Kanada Başbakanı Mark Carney'ye sundu. O günden bu yana Kanada AB üyeliği başlığı, iki yakada da yankı buldu. Teklif bu hafta, ortak açıklama metnine girip girmeyeceği tartışılınca yeniden öne çıktı.
Hangi AB ülkeleri itiraz etti?
Haberlere göre Almanya'nın öncülük ettiği en az dört üye ülke itiraz etti. Almanya dışındaki ülkelerin isimleri kaynaklarda açıklanmadı; bu yüzden AB Kanada teklifine itiraz eden ülkelerin hangileri olduğunu bilmiyoruz. Bu ülkeler, “ortak üyelik” ifadesinin AB Kanada ortak açıklamasından tamamen çıkarılmasını istiyor.
İtiraz neden geldi, “sessizlik usulü” ne demek?
Ortak açıklama gibi metinler AB'de çoğu zaman “sessizlik usulüyle” onaylanır: metin üye ülkelere gönderilir, belirli bir süre içinde kimse itiraz etmezse metin kabul edilmiş sayılır. Bu kez Almanya'nın da aralarında bulunduğu en az dört ülke süre dolmadan itirazını bildirdi ve usul işlemedi. İtirazın bir ikinci nedeni de yöntem: bazı üyeler, Komisyon Başkanı'nın bu öneriyi gündeme getirmeden önce üye ülkelerin başkentlerine danışmadığını söylüyor. Yani AB Kanada ortak üyelik tartışması yalnızca Kanada'yı ilgilendirmiyor; Brüksel'deki karar yöntemi de konunun içinde.
Kanada AB üyesi olabilir mi?
AB antlaşmaları üyeliği Avrupa devletlerine açık tutuyor; Kanada ise Avrupa'da değil. Yine de AB Kanada ortak üyelik önerisinin tam üyelik mi, daha gevşek bir bağ mı olduğu kaynaklarda söylenmiyor. Şu anda belli olan tek şey, önerinin üye ülkeler arasında ortak bir zemin bulamadığı ve konunun AB büyükelçilerinin yapacağı toplantıda yeniden ele alınacağı. Kanada AB üyeliği sorusunun cevabı da bu yüzden henüz net değil.
AB Kanada ortak üyelik teklifinde sırada ne var?
İtirazların ardından konu AB büyükelçilerinin masasına dönecek. Orada iki yol var: ifade ortak açıklamadan tümüyle çıkarılabilir ya da daha yumuşak bir dille metne girebilir. Hangisinin seçileceği henüz belli değil. AB Kanada zirvesinin metni netleşene kadar “ortak üyelik” tartışması gündemde kalacak. Von der Leyen'in ya da Kanada Başbakanı Mark Carney'nin itirazlara yönelik bir yanıtı da şimdilik açıklanmadı.
