Brüksel'de NATO'nun Azerbaycan'la hazırlanan yeni ortaklık planı bir yılı aşkın süredir kilitli ve ABD merkezli Politico'nun yazdığına göre kilidin anahtarı Paris'te. Haber, adlarını vermeyen NATO diplomatlarına dayanıyor: Fransa, Azerbaycan'la yapılacak ortaklık planına onay vermiyor; bu tutumda Azerbaycan'da tutuklu bir Fransız vatandaşının etkili olduğu belirtiliyor. Türkiye'nin ise buna karşılık Ermenistan'ın planının eş zamanlı yenilenmesine onay vermediği öne sürülüyor.
NATO'nun Azerbaycan planını Fransa neden engelliyor?
Politico'nun haberi, Rusya'nın Güney Kafkasya'daki etkisinin zayıfladığı bir dönemde Azerbaycan ve Ermenistan'ın NATO'yla askeri tatbikat, eğitim ve başka alanlarda daha yakın iş birliği kurma arayışını anlatıyor. Üç NATO diplomatına dayandırılan iddiaya göre Paris, Azerbaycan'la hazırlanacak yeni ortaklık planına onay vermedi. NATO'da bu tür belgeler üyelerin uzlaşısıyla ilerliyor; tek bir üyenin itirazı belgeyi durdurmaya yetiyor, haberlerde Fransa'nın tutumunun “veto” diye anılmasının sebebi bu. Beş NATO diplomatı, Azerbaycan ve Ermenistan için öngörülen iki planın da bir yılı aşkın süredir sonuçlanamadığını söyledi. Fransa'nın konuya dair kendi açıklaması elimizdeki kaynaklarda yer almıyor.
Türkiye'nin NATO'daki tutumu ne, Ankara ne diyor?
Politico, Fransa'nın tutumunun ardından Türkiye'nin de Azerbaycan'la dayanışma amacıyla Ermenistan'ın ortaklık planının eş zamanlı yenilenmesine onay vermediğini öne sürdü. Politico'ya konuşan bir Türk yetkili bu okumaya karşı çıktı: “Mesele kesinlikle bir Türkiye-Fransa ya da Türkiye-Ermenistan çekişmesi değil.” Yetkiliye göre Ankara, Azerbaycan ve Ermenistan'a ilişkin ITPP belgelerinin aynı anda onaylanmasına uzun süredir hazır. Yani Ankara, iki belgenin birbirinden ayrılmasını değil, eş zamanlı onaylanmasını istiyor.
Aliyev'in tutukluları serbest bırakması neyi değiştirdi?
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev geçen hafta aralarında bir Fransız vatandaşının da bulunduğu bazı mahkûmları serbest bıraktı. Politico'ya göre bu adım, vetoyu kaldırma baskısını Fransa'nın üzerinde artırdı; ittifak içindeki rahatsızlık diplomatların sözlerine de yansıdı. Haberde görüşlerine yer verilen bir NATO diplomatı, Paris vetoyu kaldırmazsa bunun ne sağlam bir siyasi hamle olacağını ne de Fransa'nın kendisini ittifakın çıkarları doğrultusunda hareket eden bir müttefik olarak gösterebileceğini söyledi. Bir başka diplomat hayal kırıklığını dile getirdi ve cümleyi kısa tuttu: “NATO'yu ikili meseleler için kullanmayı bırakın.”
NATO'nun ITPP programı nedir, Azerbaycan ve Ermenistan için ne öngörüyor?
ITPP, NATO'nun ortak ülkelerle tek tek hazırladığı ortaklık programı. Politico'nun aktardığına göre iki ülkenin planları NATO'yla askeri tatbikatlar, eğitim ve farklı alanlarda daha yakın iş birliğini öngörüyor. NATO'nun kendi açıklamasında Azerbaycan'la ITPP'nin tamamlanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü belirtiliyor; program savunma eğitimi, mayın temizleme, siber savunma ve hibrit tehditlerle mücadele gibi alanları kapsıyor.
NATO resmen ne dedi?
İttifak, hem Azerbaycan'la hem Ermenistan'la savunma planlaması, eğitim, askeri birlikte çalışabilirlik ve hibrit tehditlerle mücadele gibi alanlarda uzun süredir devam eden ortaklıkları bulunduğunu hatırlattı; Ermenistan'la da savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğini geliştirdiğini kaydetti. Bir NATO yetkilisi Politico'ya şöyle konuştu: “Bu iki ortaklığı ilerletmeye hazırız.”
