Abu Dabi'nin Cezayir'deki büyükelçisinin valizini toplaması için sadece 48 saati var. Cezayir Dışişleri Bakanlığı bugün Birleşik Arap Emirlikleri ile diplomatik ilişkilerini tamamen kestiğini duyurdu; yıllardır sessizce biriken Cezayir BAE gerilimi, tek bir açıklamayla resmî kopuşa dönüştü. Arap dünyasının iki ağır siyasi aktörü arasındaki bağ, son yılların en sert diplomatik kırılmasıyla koptu.
Karar, ülkenin resmî haber ajansı APS üzerinden kamuoyuna duyuruldu. Açıklamaya göre BAE'nin Cezayir Büyükelçisi bakanlığa çağrıldı, karar kendisine tebliğ edildi ve ülkeyi terk etmesi için 48 saatlik süre tanındı. Bakanlık, adımın "ikili ilişkileri korumaya yönelik tüm yolların tükenmesinin ardından" atıldığını kaydetti.
Cezayir BAE ile ilişkilerini neden kesti?
Bakanlık açıklamasında tek bir olayın adı verilmedi. Metinde BAE'nin son dönemdeki tutumu "kışkırtıcı ve düşmanca" eylemler olarak nitelendi; bu davranışların "iki egemen devlet arasındaki diplomatik ilişkiler açısından kabul edilebilir sınırların ötesine geçtiği" belirtildi. Cezayir'in, çeşitli kanallardan defalarca uyarı ilettiği, ancak Abu Dabi'nin bu uyarılara rağmen politikasından geri adım atmadığı ifade edildi.
Cezayir basınına göre kopuşun arkasında tek bir dosya değil, üst üste binmiş birkaç başlık var: BAE'nin Sahel ve Kuzey Afrika'da genişleyen nüfuzu, Libya'daki hamleleri ve Batı Sahra meselesindeki duruşu. Cezayir'in terör örgütü saydığı El-Kabail Bağımsızlık Hareketi'ne (MAK) BAE üzerinden destek verildiği de öne sürülüyor; bu iddia resmî açıklamada yer almıyor, Cezayir kaynaklarına dayandırılıyor.
BAE büyükelçisine verilen 48 saat ne anlama geliyor?
Büyükelçinin bakanlığa çağrılıp kendisine ülkeyi terk etmesi için saat verilmesi, diplomasi dilinde en ağır adımlardan biri. Elçi geri çağırmaktan ya da temsil düzeyini maslahatgüzarlığa düşürmekten farklı olarak, ilişkilerin tamamen kesilmesi genellikle karşılıklı büyükelçiliklerin kapanması, konsolosluk ve vize işlemlerinin durması ve iki başkent arasındaki resmî temasın üçüncü ülkeler üzerinden yürütülmesi sonucunu doğuruyor. Yani bu, "danışma için merkeze çağırdık" seviyesinde bir uyarı değil, kapının kilitlenmesi.
BAE Cezayir'in kararına ne cevap verdi?
Abu Dabi'den ilk tepki, BAE Devlet Başkanı'nın diplomasi danışmanı Enver Gargaş'tan geldi. Gargaş, kararın duyurulmasının hemen ardından X hesabından yaptığı paylaşımda diplomatik ilişkilerin "akılcılık, iletişim ve çıkarların netliği" üzerine kurulması gerektiğini savundu ve Cezayir'i "çözülmeyi bekleyen bilmeceler ve işaretler" diliyle hareket etmekle eleştirdi. BAE yönetiminden konuya ilişkin resmî bir açıklama ise henüz yapılmadı.
Cezayir BAE gerginliği ne zaman başladı?
Kopuş bugün ilan edildi ama fitil aylar önce ateşlenmişti. İki ülke arasındaki mesafe, Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun'un temmuz ayında yayımlanan televizyon mülakatındaki sözleriyle kamuoyu önünde de görünür olmuştu. Tebbun o yayında BAE'nin bölgede "çok olumsuz bir etkisi" olduğunu söylemiş ve şu ifadeleri kullanmıştı:
"Ayak bastıkları her yerde kan akıyor. Ülkemizde kan akmaması için bizden uzak durmalarını istiyoruz."
Gerilimin kökeninde ise iki ülkenin bölgesel dosyalarda taban tabana zıt saflarda yer alması bulunuyor. BAE, 2020'de ABD'nin arabuluculuğunda imzalanan İbrahim Anlaşmaları ile İsrail'le ilişki kurdu; Cezayir ise normalleşmeye açıkça karşı çıkan ülkelerin başında geliyor. Batı Sahra'da da yollar ayrı: BAE, Fas'ın toprak üzerindeki egemenlik iddiasını destekliyor ve El-Uyun'da konsolosluk açmış durumda, Cezayir ise bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi'nin arkasında duruyor.
Kopuşa giden takvim
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 2020 | BAE, İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail ile ilişki kurdu; Cezayir normalleşmeye karşı çıktı |
| Ocak 2026 | Cezayir, BAE ile diplomatik temsil seviyesini düşürdü |
| Şubat 2026 | 2013'te Abu Dabi'de imzalanan hava hizmetleri anlaşmasının iptali için resmî prosedür başlatıldı |
| Temmuz 2026 | Tebbun televizyon mülakatında BAE'yi hedef aldı |
| 10 Eylül 2026 | Diplomatik ilişkiler tamamen kesildi, büyükelçiye 48 saat verildi |
Şubat ayında iptal süreci başlatılan 2013 tarihli hava hizmetleri anlaşması, bugünkü kopuşun ilk somut işaretiydi. Ocak ayında temsil düzeyinin düşürülmesiyle birlikte bakıldığında, Cezayir'in ilişkileri kademe kademe söktüğü, bugün ise geriye kalan son bağı da kestiği görülüyor. Kararın Libya'dan Sahel'e, Batı Sahra'dan Sudan'a uzanan hatta hangi dengeleri değiştireceği önümüzdeki günlerde netleşecek.
