Çin'in üçüncü uçak gemisi Fujian, gövdesindeki elektromanyetik mancınıkla beşinci nesil savaş uçağı J-35'i havalandırdı. Çin devlet ajansının yayımladığı görüntülerde kalkış, iniş ve güverte operasyonu baştan sona yer alıyor.
Görüntüde ne var?
Üç dakikalık kayıtta pilotun kokpitten hazırlığı, uçağın hangardan güverteye çıkarılışı, mancınığa bağlanması, fırlatılması ve halatla durdurularak gemiye inişi görülüyor. Aynı testlerde J-15T savaş uçağı ve KJ-600 erken uyarı uçağı da fırlatıldı.
Elektromanyetik mancınık ne demek?
Uçak gemilerinde uçağı kısa güvertede kalkış hızına ulaştıran sistem. Klasik yöntem buharlı mancınık: basınçlı buharla pistonu itersiniz. Elektromanyetik sistemde ise itiş gücünü doğrusal elektrik motoru üretir. Farkı şu: ivmelenme yumuşak ve ayarlanabilir olur, hem ağır bir savaş uçağını hem hafif bir insansız aracı aynı sistemle fırlatabilirsiniz, bakım yükü ve su-buhar altyapısı ortadan kalkar.
Neden bu kadar önemli?
Çünkü bu teknolojiyi bugüne kadar denizde çalıştırabilen tek ülke ABD'ydi — USS Gerald R. Ford sınıfındaki EMALS sistemiyle. Fujian'ın aynı işi yapması, ABD'nin bu alandaki tekelinin bittiği anlamına geliyor. Rusya, Fransa ve İngiltere dahil hiçbir donanmada denizde çalışan elektromanyetik mancınık yok.
Rampalı gemiden farkı ne?
Çin'in ilk iki gemisi Liaoning ve Shandong, güvertesi yukarı kıvrık rampalı tasarıma sahip. Rampada uçak kendi motor gücüyle kalkar; bu da yakıt ve mühimmat yükünü sınırlar. Mancınıkta ise uçak tam yüklü havalanabilir. Bir savaş uçağının menzili ve taşıdığı silah sayısı doğrudan buna bağlıdır — fark budur.
J-35 nedir?
Çin'in beşinci nesil, iki motorlu, radara düşük iz veren savaş uçağı. Gemi versiyonu katlanır kanat ve güçlendirilmiş iniş takımıyla üretiliyor. Çin basınında uçağın, ülkenin bütün uçak gemilerinde görev yapabilecek şekilde planlandığı belirtiliyor.
Bu görüntüler ne zaman çekildi?
Burada net olmak gerekiyor: kayıtlar Fujian'ın mancınık testlerinin ilk kez duyurulduğu döneme ait ve Çin devlet medyası tarafından yayımlandı. Görüntüler son günlerde sosyal medyada yeniden dolaşıma girdi. Yani sahnede yeni bir olay yok; yeni olan, kaydın tekrar gündeme gelmesi.
Fujian bugün ne durumda?
Gemi, test ve eğitim aşamasından tam harekât kabiliyetine geçiş sürecinde. Uluslararası savunma yayınlarında J-35'in artık Çin'in her üç uçak gemisinde de görev yapabilecek biçimde konumlandırıldığı, Fujian'ın ise 2026 sonunda tam kapasiteye ulaşabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye açısından anlamı ne?
Doğrudan bir ilgisi yok ama dolaylı olarak var: Türkiye'nin TCG Anadolu ile başlattığı ve millî uçaklarla sürdürmeyi hedeflediği hat, dünyada güverteden uçak fırlatma teknolojisinin nereye gittiğini yakından izlemeyi gerektiriyor. Mancınık, bir donanmanın havadan gücünü kaç katına çıkarabileceğini belirleyen eşik.
