Doğu Akdeniz'deki denge son yıllarda hızla değişiyor ve bu kez değişimi itiraf eden taraf İsrail'in kendi güvenlik çevreleri oldu. İsrailli yetkililer, bölgede attığı adımlarla Türkiye'nin Tel Aviv'i giderek daralttığını kabul etti. Peki bu itirafın arkasında hangi hamleler var?
Doğu Akdeniz'de kriz neden büyüdü?
İsrail basınına yansıyan değerlendirmelere göre, güvenlik bürokrasisi son aylarda bölgedeki dengelerin hızla değiştiğini kabul ediyor. Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları, enerji arama sahaları ve askeri konuşlanma haritası, birkaç yıl öncesine kıyasla tanınmaz hale geldi. Bu tabloyu en çok değiştiren aktör ise Türkiye oldu.
Türkiye'nin Libya hamlesi ne işe yaradı?
2019'da imzalanan Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatı, Girit ve Rodos gibi Yunan adalarını yok sayarak Türkiye kıyıları ile Libya kıyıları arasında doğrudan bir koridor oluşturdu. Bu mutabakat sayesinde Türkiye, Libya'da askeri varlık, hava operasyon imkânı ve enerji arama hakları elde etti. İsrailli yetkililerin asıl rahatsızlığı da tam bu noktada başlıyor: Doğu Akdeniz'deki oyun artık eskisi gibi değil.
Tel Aviv'i asıl köşeye sıkıştıran ne?
İsrail'in ithalatının yüzde 98'i deniz yoluyla yapılıyor; bu da Doğu Akdeniz'deki her hak iddiasını Tel Aviv için doğrudan bir güvenlik meselesine çeviriyor. Türkiye'nin genişleyen deniz yetki alanı iddiası, İsrail'den Kıbrıs ve Yunanistan üzerinden Avrupa'ya uzanması planlanan doğal gaz boru hattı projesini de fiilen askıya aldırdı. İsrailli güvenlik yetkilileri bu durumu "Türkiye bizi köşeye sıkıştırıyor" sözleriyle özetledi.
Bundan sonra ne olacak?
Analizler, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki konumunu enerji, askeri ve diplomatik alanlarda birlikte güçlendirmeyi sürdüreceğine işaret ediyor. İsrail tarafında ise bu tabloya karşı yeni bir deniz güvenliği stratejisi arayışının hızlandığı konuşuluyor. Doğu Akdeniz'deki bu güç dengesi tartışması ve İsrail-Türkiye gerginliği önümüzdeki aylarda daha da öne çıkması bekleniyor.
