ABD Başkanı Donald Trump, İran'la yedi aya yaklaşan savaşta yol ayrımına geldiğini açıkladı. Trump, Tahran'a yönelik büyük çaplı saldırılara yeniden başlayıp başlamayacağına ilişkin kararını, gelecek hafta New York'ta düzenlenecek 81. BM Genel Kurulu sırasında altı Körfez ülkesinin lideriyle yapacağı görüşmenin ardından vereceğini söyledi. Aynı hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de yüz yüze görüşecek olan Trump'ın açıklamaları, Türkiye'de dün akşamdan itibaren en çok aranan başlıklar arasına girdi.
Trump'ın sözleri, Axios ve İsrail Kanal 12 muhabiri Barak Ravid'e telefonla verdiği demeçte geldi. ABD Başkanı, önünde "büyük bir karar" bulunduğunu belirterek İran yönetimini "içeri girip yok etmek" ile bunu yapmamak arasında seçim yapacağını ifade etti. Kendisinden "her şeyin beklenebileceğini" de ekleyen Trump, kararını Körfez liderlerinin tutumunu dinledikten sonra netleştireceğini vurguladı. Bu sözler Türk basınında "kritik karar aşaması" başlığıyla yer buldu.
Donald Trump İran konusunda hangi kararı verecek?
Masadaki seçenek açık: ya İran'a karşı geniş ölçekli askeri harekât yeniden başlayacak ya da ekonomik baskı ve deniz ablukası sürecek. ABD ve İsrail'in 28 Şubat 2026'da başlattığı savaşta büyük hava saldırıları ilkbahardan bu yana büyük ölçüde durmuş durumda; Washington bu dönemde ağırlığı yaptırımlara ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasına verdi. Tahran ise dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı kapalı tutuyor. ABD Hazine Bakanlığı son olarak, Hürmüz geçişlerine ilişkin ödemelere aracılık ettiği gerekçesiyle İranlı kripto şirketi Bitbank'ı yaptırım listesine ekledi.
Kararın zamanlaması da tartışmanın parçası. ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler öncesinde dizel fiyatları rekor seviyede seyrediyor ve Trump'ın olası bir harekâtı seçimden önce mi sonra mı başlatacağı henüz belli değil. Trump'ın 22 Eylül Salı günü Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman liderleriyle yapacağı toplantı bu nedenle yalnızca bir istişare değil, savaşın yönünü belirleyecek bir eşik olarak görülüyor. Bu ülkeler savaş boyunca İran saldırılarına maruz kaldığı için Washington'un yeni bir harekât için bölgesel onaya ihtiyaç duyduğu değerlendiriliyor.
Trump Erdoğan görüşmesi ne zaman ve gündemde ne var?
ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Erdoğan ile Trump'ın gelecek hafta New York'ta bir araya geleceğini açıkladı. Buluşma, Genel Kurul'un 22-28 Eylül tarihlerindeki üst düzey haftasında BM Genel Merkezi'nde yapılacak; kesin gün ve saat henüz paylaşılmadı. İki lider en son 7-8 Temmuz'da Ankara'daki NATO Zirvesi'nde görüşmüştü. Erdoğan'ın Al Jazeera'ya verdiği ve bu hafta yeniden gündeme gelen röportajında dile getirdiği "Trump bize F-35'lerle ilgili söz verdi, yerine getirmesini bekliyoruz" ifadesi, görüşmenin başlıklarından birinin savunma sanayii olacağını gösteriyor.
Türk tarafının gündeminde öne çıkan başlıklar şöyle sıralanıyor:
- F-35 programına dönüş ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması
- İkili ticaret hacminin artırılması ve karşılıklı yatırımlar
- Suriye'deki gelişmeler ve bölgesel istikrar
- Gazze'deki insani durum
- İran savaşının Türkiye'nin güney sınırına ve enerji güvenliğine etkileri
Hürmüz'deki tanker saldırısına Trump ne dedi?
İran Devrim Muhafızları'na bağlı deniz kuvvetleri, 18 Eylül sabahı Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan Togo bayraklı "Trend" adlı petrol tankerini vurduğunu açıkladı. Trump'ın "büyük karar" açıklaması bu saldırıdan önce yapılmıştı ve Washington'dan tanker olayına ilişkin resmi bir tepki Türkiye saatiyle öğleden sonra itibarıyla Türk basınına yansımadı. Beyaz Saray'ın bu konudaki tutumunun, Salı günkü Körfez toplantısında ele alınması bekleniyor.
New York haftasında masada İran tarafı da olacak. ABD Dışişleri Bakanlığı, 17 Eylül'de İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin de yer aldığı çekirdek heyete vize verdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Trump ile görüşme talebi için ise henüz bir tarih belirlenmiş değil. Böylece Trump'ın New York programında Körfez liderleri ve Erdoğan yer alırken, Netanyahu görüşmesi şimdilik takvimde bulunmuyor.
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 17 Eylül 2026 | Trump: "Büyük bir karar var"; Tom Barrack Erdoğan-Trump görüşmesini duyurdu; İran heyetine New York vizesi |
| 18 Eylül 2026 | Devrim Muhafızları Hürmüz'de "Trend" tankerini vurduğunu açıkladı |
| 22 Eylül 2026 | 81. BM Genel Kurulu genel görüşmeleri başlıyor; Trump-Körfez liderleri toplantısı |
| 22-28 Eylül 2026 | Üst düzey hafta; Erdoğan-Trump görüşmesi bu takvimde |
| 3 Kasım 2026 | ABD ara seçimleri |
Türk basınına yansıyan bilgilere göre Erdoğan'ın Genel Kurul'un açılış gününde kürsüye çıkması planlanıyor. Cumhurbaşkanı'nın konuşmasında BM Güvenlik Konseyi reformu ve Gazze başta olmak üzere insani krizlere vurgu yapması bekleniyor. Trump'ın İran kararı ile Erdoğan görüşmesinin aynı haftaya denk gelmesi, New York'taki temasları Türkiye açısından yalnızca ikili ilişkilerin değil, bölgesel dengelerin de konuşulacağı bir zemine taşıyor.
