Halk arasında "Evim sistemi" olarak bilinen tasarruf finansman modelinde kurallar değişti. BDDK, sektöre yönelik bir dizi yeni düzenlemeyi yürürlüğe koydu.
Evim sistemi nedir?
Faizsiz finansman modeli. Vatandaş belirli süre tasarruf yapıyor, karşılığında konut ya da taşıt finansmanı alıyor. Çekilişli ve erken teslim olmak üzere iki yöntemi var.
Kaç kişiyi ilgilendiriyor?
Sektörde BDDK lisanslı 9 şirket faaliyet gösteriyor, müşteri sayısı 1,3 milyonu aştı.
1. Peşinat ne kadar oldu?
Erken teslim modelinde peşinat oranı yüzde 40'tan yüzde 45'e yükseltildi.
Örnek: 2 milyon liralık konut finansmanı isteyen biri, erken teslimi seçerse 900 bin lira peşinat yatıracak.
2. Teslim süresi ne kadar uzadı?
Erken teslimde bekleme süresi 150 günden 180 güne (5 aydan 6 aya) çıktı.
3. Taksitlerde ne değişti?
Önceden başlangıç taksitleri çok düşük tutulup ilerleyen dönemde yükseltilebiliyordu. Artık en düşük taksit, en yüksek taksidin üçte birinden az olamayacak.
Örnek: En yüksek taksit 600 bin lira ise, en düşük taksit 200 bin liranın altına inemeyecek.
4. Kaç sözleşme yapılabilecek?
Bir kişi aynı şirketten en fazla iki sözleşme imzalayabilecek: 1 taşıt + 1 konut.
Bu uygulama 1 Ekim'de başlıyor.
5. Sözleşme tutarında üst sınır var mı?
- Taşıt finansmanı: en fazla 6 milyon 250 bin lira
- Konut veya çatılı iş yeri: en fazla 62 milyon 500 bin lira
- Bir kişinin tüm sözleşmelerinin toplamı da 62,5 milyon lirayı aşamayacak
6. "Yüksek tutarlı sözleşme" ne demek?
Taşıtta 5 milyon lira, konut ve iş yerinde 12,5 milyon lira üzerindeki işlemler yüksek tutarlı sayılacak.
Bu sözleşmelerin şirketin toplam tasarruf fon havuzundaki payı yüzde 5'i geçemeyecek.
7. Şirketler parayı nakit tutabilecek mi?
Hayır. Tasarruf fon havuzunun yalnızca binde 2'si nakit olarak tutulabilecek.
8. Toplanan para nerede değerlendirilecek?
Fonlar yalnızca şu üç alanda değerlendirilebilecek:
- Katılım bankalarında açılacak Türk lirası cinsi hesaplar
- Hazine'nin ihraç ettiği, altına dayalı olmayan TL cinsi yurt içi kira sertifikaları (sukuk)
- Risk değeri 1 ya da 2 olan TL katılım fonları
Böylece biriken fonların hisse senedi gibi yüksek riskli varlıklara gitmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Sisteme girecek olan neye dikkat etmeli?
Sadece aylık taksite değil, toplam ödeme planına bakılması gerekiyor. Sözleşme imzalanmadan önce şunlar incelenmeli:
- Finansman tutarı ve teslim tarihi
- Toplam geri ödeme
- Organizasyon ücreti
- Taksitlerin hangi dönemde ne kadar değişeceği
- Sözleşmeden çıkılması hâlinde uygulanacak şartlar
Erken teslim modelini seçenlerin ayrıca yüzde 45 peşinat ve 180 gün bekleme şartını hesaba katması gerekiyor.
