ABD Kongre Araştırma Servisi'nin (CRS) 20 Ağustos 2026 tarihli yeni raporu, Türkiye'nin yıllardır süren F-35 krizine ilk kez somut bir çözüm çerçevesi çizdi. Türkiye adına üretilip parası tamamen ödenen 6 F-35, hâlâ Amerikan topraklarındaki depolarda bekliyor; rapora göre bu uçakların Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilebilmesinin anahtarı elde bulunan S-400 hava savunma bataryalarının akıbetinde.
Savunma uzmanı Ahmet Alemdar, raporu değerlendirirken depodaki uçakların teknik durumuna dikkat çekti:
Üretim süreçleri tamamlanmış ve resmi olarak mülkiyeti tescilli platformlardır.
Yani sorun uçakların üretiminde değil; ABD mevzuatındaki CAATSA yaptırımı yürürlükte kaldığı sürece Ankara'ya fiilen teslim edilememelerinde. Rapor, S-400 meselesi çözülürse bu altı uçağın "haftalar veya aylar içinde" Türkiye'ye gönderilebileceğini yazıyor; yeni sipariş edilecek F-35'lerin takvimi ise yıllara yayılacak.
Depodaki 6 F-35 şu anda nerede, ne zamandır bekliyor?
Türkiye'nin 2018 yılında teslim alınmaya başlanan F-35A siparişi kapsamında üretilen altı uçağın mülkiyeti o tarihte Türk Hava Kuvvetleri'ne devredilmiş, pilot ve teknisyen eğitimi için ABD'deki Luke Üssü'ne gönderilmişti. Ancak Türkiye'nin 2019'da S-400 sistemlerini satın alması üzerine ABD, Ankara'yı F-35 ortaklık programından çıkardı; o günden bu yana altı uçak teslim edilmeden Amerikan depolarında bekletiliyor.
S-400 sorunu nasıl çözülecek?
CRS raporunun üzerinde durduğu formül, S-400 bataryalarının mülkiyet ve fiziki kontrolünün üçüncü bir ülkeye devredilmesi. En çok konuşulan ihtimal, sistemlerin Körfez'de bir ülkeye -öne çıkan isim Birleşik Arap Emirlikleri- satılması. Rapora göre bu adım, sistemlerin Türkiye sınırları dışına çıkması anlamına geleceğinden CAATSA yaptırımının önündeki hukuki engeli "teorik ve hukuki olarak" aşabilecek bir yol olarak değerlendiriliyor. Ankara'da yürütülen teknik çalışma grubunda görüşmelerin sürdüğü, ABD tarafından da S-400 konusunda Türkiye'nin mevzuata uyum yönünde adım atmaya yaklaştığına dair sinyaller geldiği aktarılıyor.
40 F-16 Block 70 ne zaman teslim edilecek?
Raporun ikinci başlığı, Türkiye'nin ayrı bir tedarik hattı olan 40 adetlik F-16 Block 70 siparişi. Teklif-kabul mektubu (LOA) imzalandı ve ilk ödeme yapıldı; ancak Alemdar'a göre ilk teslimatın gerçekçi tarihi 2030. Bunun nedeni F-35 krizinden bağımsız, tamamen küresel üretim sırası ve fabrika kapasitesindeki kısıtlar.
| Kalem | Rakam / durum |
|---|---|
| Depodaki F-35 sayısı | 6 adet, üretimi ve ödemesi tamam |
| Olası teslim süresi | S-400 çözülürse "haftalar veya aylar" |
| F-16 Block 70 siparişi | 40 adet, LOA imzalı, ilk ödeme yapıldı |
| F-16 ilk teslimat tahmini | 2030 |
| Rapor tarihi | 20 Ağustos 2026 (ABD Kongre Araştırma Servisi - CRS) |
Türkiye F-35 programına tam üye olarak dönebilecek mi?
Rapordaki formül, Türkiye'nin F-35 ortaklık programına tam dönüşünü değil, yalnızca depoda bekleyen altı uçağın teslimini kapsıyor. S-400 meselesi çözülse bile yeni sipariş edilecek F-35'lerin üretim ve teslim takvimi yıllara yayılacak. Bu haliyle rapor, uzun süredir kilitlenen dosyada somut bir tarih ve yöntem ortaya koyan ilk resmi belge olma özelliği taşıyor; ancak S-400'ün üçüncü ülkeye devri konusunda Rusya'nın onayı gerektiği için sürecin siyasi ayağı halen açık.
