BM Soruşturma Komisyonu, İsrail'in Filistin topraklarında sivilleri kasten hedef aldığı ve insanlığa karşı suç işlediği sonucuna vardığı raporunu açıkladı. Haberlere göre rapor, İsrail'deki seçimden bir gün önce kamuoyuyla paylaşıldı. Komisyon Başkanı Srinivasan Muralidhar'ın değerlendirmesi, İsrail'in uygulamalarını Filistinlileri yok etmeyi, yerinden etmeyi ve yaşanmaz koşullar yaratmayı amaçlayan daha geniş bir stratejinin parçası olarak gördüğü yönünde aktarıldı. Rapora göre bu ihlaller tek tek olaylardan ibaret değil; birbiriyle bağlantılı bir tablonun parçası.
BM Soruşturma Komisyonu raporu ne diyor?
Haberlere yansıyan rapora göre komisyon, İsrail'in Batı Şeria'da savaş suçları ve insanlığa karşı suç işlediğini belirtiyor; yok etme, zulüm, işkence ve tecavüz gibi ihlallere işaret ediyor. Gazze için ise ateşkese rağmen soykırım niteliğindeki eylemlerin sürdüğü öne sürülüyor. Rapor ayrıca Filistinli çocukların kasten hedef alındığını, cinsel şiddetin korkutma ve zorla yerinden etme aracı olarak kullanıldığını yazıyor. Eylemlerde hem ordunun hem de yerleşimcilerin rol aldığı belirtiliyor. İddiaların hepsi komisyonun raporundaki ifadeleriyle aktarılıyor.
İnsanlığa karşı suç ne anlama geliyor?
İnsanlığa karşı suç, bir sivil nüfusa karşı geniş ya da sistematik biçimde işlenen ağır eylemler için kullanılan hukuki bir kavram. Savaş suçundan farkı, bir silahlı çatışmanın içinde işlenmiş olmasına bağlı kalmaması. Bu nedenle rapordaki suçlama, sıradan bir savaş ihlali tartışmasından daha geniş bir hukuki çerçeveye oturuyor. Ancak bu nitelendirmeyi yapan bir mahkeme değil, BM komisyonu; yani ortada bir mahkeme kararı değil, bir inceleme sonucu var.
Raporda hangi rakamlar var?
Haberlere yansıyan rapor verilerine göre Batı Şeria'da hava saldırılarında ölen Filistinli sayısı 2008 ile Ekim 2023 arasında 6 iken, Ekim 2023 ile Eylül 2026 arasında 254'e çıktı. Ocak 2025'ten bu yana ise 34 binden fazla Filistinli yerinden edildi; bu, 1967'den bugüne kaydedilen en yüksek yerinden edilme hızı olarak anlatılıyor. İki dönemin süresi çok farklı: 2008 ile Ekim 2023 arası yaklaşık on beş yıl, Ekim 2023 sonrası ise yaklaşık üç yıl. Bu nedenle rakamlar, kısa sürede yaşanan sert artışı gösteriyor. Rakamlar komisyonun kendi raporuna ait.
Filistin Yönetimi de eleştirildi mi?
Evet. Rapor yalnızca İsrail'i hedef almıyor: Mahmud Abbas liderliğindeki Filistin Yönetimi, muhalefeti bastırmakla ve güvenlik güçlerinin ihlallerini soruşturmamakla eleştiriliyor. Yani iki taraf da aynı metinde eleştiri alıyor. Komisyonun İsrail'e çağrısı ise net: işgale son verilsin, yerleşimler sökülsün ve el konulan Filistin toprakları geri verilsin.
İsrail rapora ne cevap verdi?
Haberlere yansıyan metinlerde İsrail'in rapora yanıtı yok. Bu yüzden Tel Aviv'in tutumu şimdilik bilinmiyor. Rapor, BM'nin kurduğu bir soruşturma komisyonunun bulgularını içeriyor; bir mahkeme kararı ya da bağlayıcı bir yaptırım değil. Komisyonun sonuçları, bundan sonra BM organlarında ve uluslararası yargıda tartışmaya açılabilecek bir belge niteliğinde. Yeni bir açıklama gelirse bu haberde ayrıca yer verilecek.
Rapor İsrail seçiminden bir gün önce neden gündemde?
Zamanlama haberlerde ön plana çıkarıldı: rapor İsrail'deki seçimden bir gün önce yayımlandı. Haberlerde komisyonun bu zamanlamaya ilişkin bir açıklaması yer almıyor. Seçim öncesi atmosferi ve Washington'daki Netanyahu desteği tartışmasını ayrı haberimizde anlattık.
— Necip Fazıl Kısakürek
