Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin dışişleri bakanları 6 Eylül 2026'da ortak bir bildiri yayımladı. Metin, İsrailli iki bakanın Filistinlilerin Gazze'den çıkarılmasına ilişkin açıklamalarını ve bunun için önerilen mekanizmaları kınıyor.
Bildiriyi hangi ülkeler imzaladı?
Sekiz ülke: Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri. Aynı metin T.C. Dışişleri Bakanlığı, Katar Dışişleri Bakanlığı ve BAE Dışişleri Bakanlığı sitelerinde birebir aynı içerikle yayımlandı — ülke sıralaması yalnızca yayımlayan bakanlığa göre değişiyor.
Bildiriyi tetikleyen ne oldu?
İki açıklama. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, 2 Eylül'deki basın toplantısında göç planının Donald Trump tarafından "dondurulduğunu ama masadan kalkmadığını" söyledi. Ertesi gün Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, yedi yılda yaklaşık 1,86 milyon Filistinlinin Gazze'den çıkarılmasını öngören bir çerçeveyi dile getirdi.
Zorla göç ettirme hukuken ne anlama geliyor?
Bir bölgedeki sivil nüfusun işgal altındaki topraklardan zorla çıkarılması, Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'nin doğrudan yasakladığı fiillerden biridir. Bildirinin dayandığı hukuki zemin de burasıdır: nüfusun yer değiştirmesi "gönüllü" diye sunulsa bile, geri dönüş hakkı güvence altına alınmadan yapılan her tahliye bu kapsamda değerlendirilir.
Bu bildiriyi ayrı kılan ne?
İmzacı listesi. Bölgesel rekabetleri bilinen başkentler — Ankara, Kahire, Riyad, Abu Dabi, Doha — aynı metnin altına imza attı. Gazze meselesinde bu genişlikte bir ortak metin, bölgedeki blokların ayrıştığı bir dönemde tek başına bir mesaj taşıyor.
Sahada durum ne?
Ateşkes süreci sürüyor ama ihlaller devam ediyor; insani yardım girişi ve barınma koşulları BM'nin insani yardım koordinasyon ofisi OCHA'nın düzenli raporlarında izleniyor. Yıkımın boyutu, altyapının onarımını yardım akışının hızına bağlı hale getirmiş durumda.
Türkiye ne diyor?
Dışişleri Bakanlığı bildiriyi kendi sitesinde yayımladı ve imzacılar arasında ilk sırada yer aldı. Türkiye'nin bu dosyadaki tutumu değişmedi: Filistin halkının kendi toprağında kalması ve iki devletli çözüm.
