İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nda bir süper tankerin mayına çarptığını duyurdu. Cumartesi günü (31 Ekim) yapılan açıklamaya göre yaklaşık 2 milyon varil petrol taşıyabilen gemide çarpmanın ardından patlama oldu, arkasından yangın çıktı. Aynı günün öğleden sonrasında İran ordusunun sözcüsü de ABD'ye bölgede yeni bir maceraya girişmemesi çağrısı yaptı. Hürmüz'deki mayın haberi ile İran ABD hattındaki sözlü gerilim aynı gün içinde üst üste bindi.
Hürmüz Boğazı'nda ne oldu, tanker nasıl mayına çarptı?
Devrim Muhafızları'nın anlattığına göre tanker, boğazın doğusunda İran'ın 'güvenli olmayan' diye tanımladığı sularda mayına çarptı. Gemiye isabet eden patlamanın ardından yangın çıktı. Geminin adı, bayrağı ve sahibi açıklanmadı; can kaybı ya da yaralı olup olmadığı konusunda da tek bir bilgi verilmedi. Mayınların kim tarafından, ne zaman döşendiği de belli değil.
Muhafızlar bölgeden geçen gemilere iki şey söyledi: güvenli olmayan kesimlerden geçmeyin, takip sistemlerinizi de kapatmayın.
Hürmüz Boğazı nerede, neden bu kadar kritik?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne bağlayan dar su yolu. Kuzey yakasında İran, güney yakasında Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri bulunuyor. Körfez petrolünün büyük bölümü tankerlerle buradan açık denize çıkıyor; dünya petrol ticaretinin kabaca beşte biri bu geçitten geçiyor. Deniz mayını suyun altında bekler, geminin gövdesine temas ya da çok yakın geçiş durumunda patlayabilir. Yani tek bir mayın bile, kalabalık bir tanker trafiğinin olduğu böyle bir boğazda sigortadan nakliye maliyetine kadar bütün zinciri sarsabilecek bir risk demek. Olayın piyasaya yansıması hakkında şu an resmî bir veri yok.
İran ABD savaşı son durum ne?
İran ordu sözcüsü Muhammed Ekreminiya, ABD Başkanı bölgede İsrail'in baskısıyla bir kez daha maceraya girişirse savaş ateşinin çok daha geniş bir coğrafyaya yayılacağını söyledi. Ekreminiya, ordunun savaş hazırlığını sürekli geliştirdiğini ve bölgedeki ABD hareketlerini yakından izlediğini de ekledi. Tahran'ın mesajı net: olası yeni bir saldırıya verilecek karşılık tek bir noktayla sınırlı kalmayacak.
Elimizdeki açıklamalarda yeni bir ABD saldırısı bildirilmiyor; ortada tehdit ve karşı tehdit var. Washington'da dolaşan 4 Kasım saldırı iddiasını ve İsrail'in güneyindeki üslere inen ABD kargo uçaklarını ayrıca yazdık. Hürmüz'deki mayın olayı, bu iki başlığın yanına eklenen yeni bir gerilim halkası.
Hürmüz Boğazı açık mı, gemiler ne yapacak?
Elimizdeki kaynaklarda boğazın tümüyle kapatıldığına dair bir açıklama yok. Devrim Muhafızları'nın çağrısı, güvenli olmadığı söylenen kesimlerden uzak durulması ve gemilerin takip sistemlerini açık tutması yönünde. Tehlike, doğu kesimindeki belirli sulara bağlanmış durumda; hangi koridorun güvenli sayıldığına dair bir ayrıntı ise paylaşılmadı. Hürmüz Boğazı açıldı mı sorusuna bu yüzden net bir 'evet' ya da 'hayır' yerine bu çerçeveyle cevap verebiliyoruz. Gemi sahiplerinin, sigorta şirketlerinin ve ABD'nin olay hakkında ne dediği henüz bilinmiyor; yeni bir açıklama gelirse haberi güncelleyeceğiz.
Hürmüz'de can kaybı var mı?
Şu ana kadar can kaybı ya da yaralı bildirilmedi. Yangının ne kadar sürdüğü, geminin yükünü denize döküp dökmediği ve mürettebatın durumu da açıklanmadı. Bu üç sorunun cevabı netleşmeden olayın boyutunu büyütmek ya da küçültmek doğru olmaz.
