Irak'ın Kerkük kentinde valilik koltuğu yıl sonuna kadar Türkmenlerde kalacak. Irak hükümetinin devlet bakanlarından Muhammed Seman Ağa, Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Anıl Bora İnan'la birlikte yaptığı ortak basın toplantısında bunu açıkça söyledi. Kerkük Valiliği için varılan siyasi anlaşmanın yıl sonuna kadar sürdürüleceğini belirten Ağa, bir de şart koydu.
Kerkük Valiliği Türkmenlerde ne zamana kadar kalacak?
Seman Ağa'ya göre Kerkük Valiliği, anlaşma gereği yıl sonuna kadar Türkmenlerde kalacak. Ağa, Kerkük'teki Arap, Kürt, Türkmen ve Hristiyan toplulukların ortak bir siyasi mutabakata vardığını, anlaşmanın anayasal hakları ve belirli bir takvimi içerdiğini anlattı. Bazı haberlerde bunun Türkmenlerin yüz yıl sonra ilk kez valilik koltuğuna oturması olduğu belirtildi. Kerkük Türkmen toplumu için bu, sembolik olduğu kadar siyasi bir kazanım olarak da okunuyor. Ağa'ya göre anlaşma yalnızca bir koltuk paylaşımı değil, toplulukların birbirinin haklarına saygısını ve Kerkük'te uzun vadeli bir arada yaşama düzenini hedefliyor. Valiliğin yıl sonuna kadar Türkmenlerde kalacağı sözü de bu çerçevede, kente dönük en net takvim açıklaması oldu.
Kerkük Valiliği seçimi için il meclisi toplanırsa ne olacak?
Ağa, Kerkük il meclisi yeni bir vali seçmek üzere toplanırsa istifa edeceğini söyledi. Yani dönüşümlü idareyi öngören anlaşmanın dışına çıkılıp meclis kararıyla başka bir isim belirlenmesi hâlinde kendisinin görevi bırakacağı mesajını verdi. Ağa şu anda devlet bakanı olarak Bağdat'ta bulunuyor; Kerkük'teki siyasi ve idari süreçleri Başbakan Ali ez-Zeydi'nin talimatlarıyla yürüttüğünü anlattı.
Kerkük Türkmenleri kimdir, Kerkük'te neden denge bu kadar hassas?
Kerkük Türkmenleri, Irak'ın Arap ve Kürtlerden sonra üçüncü büyük etnik topluluğu sayılan Türkmenlerin en kalabalık yaşadığı kentin sakinleri. Kerkük ise petrol yatakları, etnik çeşitliliği ve Bağdat ile Erbil arasındaki yetki tartışmalarıyla Irak'ın en hassas kentlerinden biri. Valilik koltuğunun toplulukların rızasıyla dönüşümlü yönetilmesi fikri de bu hassasiyetten doğdu. Ağa, dönüşümlü sistemin olumlu sonuçlar verdiğini, bütün etnik ve dinî grupların barış içinde yaşamasını mümkün kıldığını söyledi.
Kerkük nerede, kimler yaşıyor?
Kerkük, Irak'ın kuzeyinde, Bağdat ile Erbil arasında kalan, petrol yataklarıyla bilinen bir kent. Şehirde Araplar, Kürtler, Türkmenler ve Hristiyanlar yan yana yaşıyor. Hangi toplulukta hangi makamın duracağı yıllardır tartışma konusu; valilik de bu tartışmanın merkezindeki koltuk. Ağa'nın vurguladığı gibi, çözüm olarak dönüşümlü yönetim ve herkesin kabul ettiği bir takvim öne çıkarıldı. Kerkük valiliği seçimi ile ilgili her yeni adım, bu dengeyi bozma riski taşıdığı için dikkatle izleniyor.
Seman Ağa kimdir?
Muhammed Seman Ağa, Irak hükümetinde devlet bakanı olarak görev yapan bir Türkmen siyasetçi. Bağdat'ta bulunmasına rağmen Kerkük'ün siyasi ve idari işlerini yakından takip ediyor ve açıklamalarını Başbakan Ali ez-Zeydi'nin direktiflerine dayandırıyor. İstifa çıkışı da bu yüzden anlaşmaya sadık kalacağını göstermek için yapılmış bir taahhüt olarak okunabilir.
Türkiye'nin Kerkük Türkmenleri ile bağı ne?
Ortak basın toplantısına Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi'nin katılması, Ankara'nın Kerkük Türkmen meselesine yakın ilgisini bir kez daha gösterdi. Türkiye, Irak Türkmenlerinin siyasi haklarını yıllardır gündeminde tutuyor. Büyükelçi İnan'ın aynı toplantıda yer alması, Kerkük dosyasının Bağdat kadar Ankara için de takip edilen bir başlık olduğunu gösteriyor. Basın toplantısından çıkan ana mesaj ise net: Kerkük Valiliği yıl sonuna kadar Türkmenlerde, sonrasının ne olacağı anlaşmaya ve il meclisinin tavrına bağlı.
