Karadeniz'de Bulgaristan kıyılarının açığında bir konteyner gemisi, 28 Ekim Çarşamba günü üç insansız deniz aracının saldırısına uğradı. Gemideki mürettebat tahliye edildi. Saldırıyı Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov duyurdu; aynı gün Sofya'da bir araya gelen Türkiye, Bulgaristan ve Romanya savunma bakanları da Karadeniz'in güvenliği için ortak bir bildiri imzaladı.
Karadeniz saldırısı nerede ve ne zaman oldu?
Karadeniz saldırısı 28 Ekim Çarşamba günü, Bulgaristan'ın Şabla kentinin yaklaşık 21 deniz mili güneydoğusunda yaşandı. Hedef, Liberya bayraklı bir konteyner gemisiydi ve Romanya'nın Köstence Limanı yönünde ilerliyordu. Gemiye üç insansız deniz aracıyla (İDA) saldırıldı. Mürettebat gemiden tahliye edildi. Mürettebatın sayısı ve yaralı olup olmadığı konusunda ise bir açıklama yapılmadı; gemideki kişilerin durumuna dair ayrıntı henüz paylaşılmadı.
Karadeniz saldırısını kim yaptı?
Karadeniz saldırısının faili henüz açıklanmadı. Bulgaristan tarafından da bu konuda bir isim paylaşılmadı. Hasarın boyutu için de ayrıntılı bir bilgi açıklanmış değil. Saldırıyı kimin düzenlediğine dair resmî bir bilgi ortaya çıkana kadar kimseye suçlama yöneltmek mümkün değil.
İnsansız deniz aracı (İDA) nedir?
İnsansız deniz aracı, üzerinde mürettebat bulunmayan, uzaktan kumandayla ya da kendi yazılımıyla hareket eden küçük bir deniz taşıtı. Kısaca İDA denir. Keşif ve gözetleme için kullanılabilir; patlayıcı taşıyıp hedefe çarpacak biçimde de yapılandırılabilir. Savunma sanayisinde pek çok ülke bu tür sistemler üzerinde çalışıyor. Karadeniz'deki bu saldırıda kullanılan üç aracın kime ait olduğu ise bilinmiyor.
Karadeniz bildirisinde ne yazıyor?
Türkiye-Bulgaristan-Romanya Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanları Toplantısı'nın ardından yayımlanan Karadeniz bildirisi Sofya'da imzalandı. Toplantıda Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Romanya Savunma Bakanı Ştefan-Radu Oprea ve Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov yer aldı. Bildiride tüm taraflara ticari gemileri, deniz altyapısını ve seyrüsefer serbestisini tehlikeye atabilecek eylemlerden kaçınma çağrısı yapılıyor. Karadeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırılar şiddetle kınanıyor. Deniz trafiğine yönelik bu tehditlerin küresel tedarik zincirlerini ve güvenliği tehdit ettiği vurgulanıyor. Karadeniz saldırısının ardından gelen bu ortak tutum, üç ülkenin aynı kaygıyı paylaştığını gösteriyor.
Karadeniz bildirisi Montrö Sözleşmesi'ne ne diyor?
Bildiride Montrö Sözleşmesi ve uluslararası insancıl hukuka uyulması gerektiği hatırlatılıyor. Montrö, Boğazlar'dan geçişi düzenleyen sözleşme olarak biliniyor. Üç ülke, sonraki istişarelerin Ankara ve Bükreş'te yapılacağını da duyurdu. Karadeniz saldırısının ardından yapılan bu ortak çağrı, üç kıyı ülkesinin güvenlik konusunda aynı masada olduğunu gösteriyor.
Karadeniz saldırısı sizi nasıl etkiler?
Karadeniz'den geçen ticari gemilere yönelik bir saldırı, deniz taşımacılığının ve tedarik zincirlerinin sürekliliğini doğrudan ilgilendiriyor. Bildirinin de altını çizdiği gibi, seyrüsefer serbestisi tehdit altına girdiğinde bu etki yalnız bölgedeki ülkelerle sınırlı kalmıyor; küresel ticaret de bundan etkileniyor.
