Ramallah'ta ve Kiryat Gat'taki Gazze koordinasyon merkezinde görev yapan İngiliz temsilcilerin valizlerini toplaması için 7 gün süresi var. Doğu Kudüs'teki İngiliz konsolosluğunun kepenk indirmesi için verilen süre ise 30 gün. Kararı duyuran İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, Londra'nın Batı Şeria yerleşimlerine getirdiği ticaret yasağını "ahlaken çarpık" diye niteledi ve hamleyi doğrudan İsrail'in bir ay sonra yapılacak seçimlerine müdahale saydı.
Kriz 8 Eylül Salı günü patladı. Aralarında İngiltere, Fransa, Kanada, İspanya, İrlanda, Norveç, İsveç, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Polonya ve Portekiz'in bulunduğu 12 Batılı ülke, işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşimlerle ticareti kısıtlama kararını aynı anda açıkladı. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, yerleşimlerde üretilen malların ithalatını yasakladıklarını; ayrıca yerleşimlere inşaat, altyapı, finansman ve emlak hizmeti veren şirket ve kişilere yaptırım uygulanacağını duyurdu.
İsrail'in misilleme paketi sadece konsoloslukla sınırlı kalmadı. İngiltere'nin Filistin Yönetimi güvenlik güçlerine verdiği eğitim durduruldu, ABD öncülüğündeki Gazza koordinasyon misyonundan İngiliz personel çıkarıldı ve çoğu milletvekili olan 12 İngiliz yetkilinin ülkeye girişi yasaklandı. Saar, "İsrail'in İngiliz halkıyla bir sorunu yok, Britanya'da çok sayıda dostumuz olduğunu biliyoruz" derken hedefe İşçi Partisi hükümetini koydu.
İsrail İngiliz diplomatlara neden 7 gün süre verdi?
Doğrudan yaptırım misillemesi. Londra'nın yerleşim ürünlerine ambargo kararının üzerinden saatler geçmeden Tel Aviv karşı hamlesini açıkladı. 7 günlük süre, Ramallah'taki İngiliz diplomatik personeli ile İsrail'in güneyindeki Kiryat Gat'ta kurulan Gazze sivil-askeri koordinasyon merkezindeki İngiliz temsilcileri kapsıyor. Konsolosluğun kapanması ve diplomatik akreditasyonların iptali için ise 30 günlük ayrı bir takvim işletiliyor.
Londra tarafı geri adım atmadı. Miliband, İsrail'in kararlarını "üzücü ve zarar verici" diye tanımladı, benzer yaptırımların ardından Hollanda'nın da aynı muameleyle karşılaştığını hatırlattı. İstihbarat paylaşımının kesileceği iddialarını ise reddederek İsrail'le güvenlik ilişkilerinin süreceğine güvendiğini söyledi. Karara İngiltere içinden itiraz da geldi; Başhaham Ephraim Mirvis yaptırımları "siyasi bayrak sallamaktan öteye gitmeyen" bir adım olarak nitelendirdi.
Batı Şeria'da 747 konutluk plan nerede yapılacak?
Diplomatik krizin ertesi günü, 9 Eylül Çarşamba, İsrail Sivil İdaresi'ne bağlı Yerleşim Alt Komitesi üç ayrı planı gündemine aldı. İsrailli planlama örgütü Bimkom'un incelemesine göre bu üç dosyanın toplamı 747 konut ediyor. En büyüğü, Ürdün Vadisi'nde sıfırdan yeni bir yerleşim kurulmasını öngören 320/6 numaralı plan.
| Plan | Yerleşim | Konut | Alan |
|---|---|---|---|
| 320/6 | Yitav Batı (Ürdün Vadisi) | 281 | yaklaşık 200 bin m² |
| 252/2 | Adei Ad | 367 | yaklaşık 672 bin m² |
| 139 | Maoz (Cenin yakını) | 99 | yaklaşık 240 bin m² |
| Toplam | 747 |
Yitav Batı'nın konumu ayrı bir tartışma başlattı. Bimkom'dan Asaf Peled'e göre plan, mevcut Yitav yerleşiminin 100 metreden yakınına ve bir Filistinli çoban topluluğunun yaşadığı alanın hemen yanına konumlanıyor. Peled, planın "yerleşimci şiddetiyle hükümetin yerleşim politikası arasındaki bağı çıplak biçimde gösterdiğini" öne sürdü. Maoz ve Adei Ad ise 1998 ve 2001'de kurulmuş, İsrail hukuku bakımından bile kaçak sayılan, Mayıs 2025'te resmen tanınan yerleşim karakolları.
1665 dönümlük arazi kararı ne anlama geliyor?
747 konutluk dosyalarla aynı gün ikinci bir hamle daha duyuruldu. Batı Şeria'nın orta kesimindeki Şilo yerleşim bloğunda bulunan Keida ve Hadat için yaklaşık 1.665 dönüm arazi tahsis edildi; bu iki yerleşimde binin üzerinde konutun önünü açacak ilk kapsamlı imar planlarının hazırlandığı bildirildi. Adımı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile Binyamin Bölge Konseyi Başkanı Yisrael Gantz duyurdu. Keida 2003'te karakol olarak kurulmuş ve Aralık 2025'te, Hadat ise 2001'de tarım çiftliği olarak başlamış ve Mart 2026'da resmen tanınmıştı.
Batı Şeria'da kaç yerleşimci yaşıyor?
Ekim 2024 verilerine göre işgal altındaki Batı Şeria'da yaklaşık 737 bin İsrailli yerleşimci bulunuyor. Uluslararası hukuka göre bu yerleşimlerin tamamı yasa dışı. Genişleme hızı da düşmüyor: geçen ay Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'nın geri kalanından koparacak E1 bölgesi için yaklaşık 1.200 konutluk ihale açılmış, haziranda ise Gvaot, Har Braha ve Kiryat Arba'da toplam 2.162 konutluk planlar bir üst aşamaya taşınmıştı.
Tel Aviv cephesinde yaptırım kararı iç siyasete de bağlandı. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, konsolosluğun kapatılmasını "İngiliz küstahlığına verilmiş kararlı bir yanıt" diye selamladı. İsrail'de seçimlerin önümüzdeki ay yapılacak olması, hükümetin Batılı başkentlerle girdiği bu sertlik yarışını daha da görünür kılıyor.
