Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) adalet bakanları İstanbul'da, Beşiktaş'taki Çırağan Sarayı'nda bir araya geldi. 6-7 Ekim'de yapılan TDT Adalet Bakanları 3. Toplantısı'nın ev sahibi ve oturum yöneticisi Adalet Bakanı Akın Gürlek'ti. Toplantının sonunda ortak bildiri imzalandı. Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev de masadaydı; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'dan adalet bakanları ve bakan yardımcıları katıldı.
Türk Devletleri Teşkilatı Adalet Bakanları 3. Toplantısı ne zaman ve nerede yapıldı?
Toplantı 6-7 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul'da, Çırağan Sarayı'nda yapıldı. Gürlek, Astana ve Bakü'de atılan iş birliği adımlarının artık somut sonuca doğru ilerlediğini söyledi. Bir sonraki toplantı, yani TDT Adalet Bakanları 4. Toplantısı, 2027'de Kırgızistan'da yapılacak. Adalet Bakanları Konseyi'nin ilk toplantısı Kazakistan'ın başkenti Astana'da yapılmıştı. Gürlek ile Ömüraliyev bu yılın 10 Mart'ında Ankara'da da yargı iş birliğini konuşmuştu.
Türk Devletleri Teşkilatı nedir, hukuk alanında neden toplanıyor?
Türk Devletleri Teşkilatı, 2009'da Türk Konseyi adıyla kurulan, 2021'deki İstanbul zirvesinde bugünkü adını alan iş birliği yapısı. Siyasi ve ekonomik başlıkların yanında yargı ve afet yönetimi gibi alanlarda da bakanlar düzeyinde toplantılar yapıyor. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın adalet bakanlarının İstanbul'da toplanması da bu çizginin parçası.
Akın Gürlek ortak e-Adalet sistemi için ne önerdi?
Akın Gürlek, 'TDT E-Adalet Sistemi' hedefinin somutlaştırılmasını istedi. Önerinin dayandığı üç ayak var: güvenli veri paylaşımı, e-yargı uygulamalarındaki iyi örneklerin ülkeler arasında aktarılması ve teknik iş birliği. Gürlek, Türkiye'nin e-adalet alanındaki deneyimini ortaklarıyla paylaşmaya hazır olduğunu da söyledi. e-Adalet, mahkeme ve dava işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesi demek; Türkiye'de bunu UYAP üzerinden yapıyor. Sistemin kapsamı, takvimi ve yönetim yapısı ise açıklanmadı.
Türk Devletleri Teşkilatı ortak bildirisinde neler var?
İstanbul'da imzalanan bildiri beş başlıkta iş birliğini öngörüyor: adli tıp, adli yardımlaşma, noterlik, dijital adalet ve mesleki eğitim. Gürlek, bildiriyi iyi niyet beyanından öte stratejik bir yol haritası olarak tanımladı. Bakan ayrıca ortak eğitim programları, çalışma ziyaretleri, uzman değişimi ve konu bazlı toplantıların yargı mensuplarının kapasitesini artıracağını belirtti. Bildirinin madde madde metni toplantı sonrası kamuoyuna ayrıntılı verilmedi.
Adli yardımlaşma ve Türk Adli Tıp Ağı ne demek?
Adli yardımlaşma, bir ülkenin mahkemesinin ya da savcısının başka bir ülkeden ifade, belge ya da delil istemesi demek. Gürlek, üzerinde çalışılan çok taraflı adli yardımlaşma antlaşmasının kısa sürede imza aşamasına gelmesini istedi. Adli tıp tarafında ise 3 Nisan 2026'da Bakü'de imzalanan Türk Adli Tıp Ağı Mutabakat Zaptı'nın önemini vurguladı. Noterlikte de 5 Ekim 2023'te Ankara'da imzalanan Türk Dünyası Noterler Birliği Mutabakat Zaptı'nın somut faaliyetlerle ilerletilmesi çağrısı yaptı.
Bu toplantı sıradan vatandaşı nasıl etkiler?
Dolaysız bir etkisi şimdilik yok; ortak e-Adalet sistemi bir hedef olarak ilan edildi, takvim verilmedi. Ama bildirideki başlıklar sınırın ötesine uzanan işlemleri ilgilendiriyor: başka bir Türk devletinde bulunan bir belgenin, bir ifadenin ya da noter işleminin ülkeler arasında daha hızlı dolaşması bu çerçevede yatıyor. Türk Devletleri Teşkilatı üyesi Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ya da Özbekistan'la ticareti, yatırımı ya da aile bağı olanlar için asıl sonuç, bu hedefin ne zaman ve hangi kapsamda hayata geçeceğinde belli olacak.
