Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Cuma gecesi yayımladığı bültenle Borsa İstanbul'da işlem gören iki hissedeki işlemler nedeniyle kişi ve kuruluşlara 2 yıllık işlem yasağı getirdi ve toplam 37 kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi. Piyasada kısaca “manipülasyon” diye anılan işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı şüphesi bu kez iki ayrı dosyada kurumun gündemine girdi. Aynı bülten, 17 Eylül'de tasfiyesine karar verilen Hedef Portföy fonları için de yeni bir adım içeriyor.
Manipülasyon suç duyurusu ne demek, kişiler suçlu mu sayılıyor?
Hayır, suç duyurusu mahkûmiyet değil. Sermaye Piyasası Kurulu bir işlemde şüphe tespit ettiğinde dosyayı Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirir; soruşturmayı savcılık yürütür, suçlu ya da suçsuz kararını mahkeme verir. İşlem yasağı ise SPK'nın kendi yetkisiyle aldığı idari bir tedbir: hakkında karar verilen kişi ya da kuruluş, bültende belirtilen kapsamda 2 yıl boyunca işlem yapamıyor. Bültende hiçbir ismin suçlu olduğuna dair bir hüküm yok; yazılan yalnızca suç duyurusu kararı ve yasak.
SPK Borsa İstanbul'da hangi hisseler için suç duyurusunda bulundu?
İki hisse var: Vişne Madencilik (VSNMD) ile Işıklar Enerji ve Yapı Holding (IEYHO). Sermaye Piyasası Kurulu, VSNMD paylarındaki işlemler nedeniyle 22 kişi, IEYHO paylarındaki işlemler nedeniyle 15 kişi hakkında suç duyurusuna karar verdi; iki rakam toplanınca 37 ediyor. VSNMD dosyasında suç duyurusunun dayanağı, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107. maddesinin birinci fıkrası. Bu fıkra, hisse fiyatını ya da işlem hacmini yapay biçimde etkilemeye yönelik işlemleri, yani işlem bazlı piyasa dolandırıcılığını düzenliyor.
İşlem yasağı kimlere, ne kadar süreyle getirildi?
Sermaye Piyasası Kurulu'nun kararında yasağın süresi iki dosyada da 2 yıl. VSNMD tarafında Tera Yatırım Menkul Değerler ile Tera Portföy Yönetimi ve bültendeki tabloda adı geçen kişi ve kuruluşlar, IEYHO tarafında ise Alnus Yatırım Menkul Değerler ile ilgili kişiler yasağın kapsamında. Şirketlere getirilen işlem yasağı yalnızca kendi nam ve hesaplarına yaptıkları işlemleri bağlıyor. IEYHO dosyasında üç kişi daha önce 6 aylık geçici işlem yasağı almıştı; o süre yeni yasaktan düşülecek. Bazı kişilerin sermaye piyasası lisansları da yasak süresi boyunca iptal ediliyor.
Hedef Portföy fonları için ne karar çıktı?
Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiyesine 17 Eylül'de karar verdiği Hedef Portföy fonlarını 30 Eylül tarihli ara ödeme kararının kapsamından çıkardı ve tasfiye işlemlerinin başlamasına karar verdi. Ara ödeme kararı, Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy fonlarında yatırımcılara, nihai tasfiyede alacakları tutardan mahsup edilmek üzere 1 milyon liraya kadar ödeme yapılmasını öngörüyordu. Hedef Portföy'de tasfiye, daha önce A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy fonları için belirlenen esaslarla yürüyecek: önce para piyasası fonları tasfiye edilecek, sıra yatırımcı sayısı en çok olandan en aza doğru gidecek. Tasfiye kapsamına girmeyen ama alım satımı durdurulan fonlar ise belirlenen koşullarda yeniden işleme açılabilecek. Fon dosyasının yasal ayağı için fon tasfiyesi kanun teklifinin Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçtiğini yazdığımız haberi de hatırlatalım.
Bu karar Borsa İstanbul'da işlem yapanı nasıl ilgilendiriyor?
Bu iki hissede alım satım yapan sıradan bir yatırımcıya getirilmiş bir engel yok; yasaklar bültende adı geçen kişi ve kuruluşlara ait. Sermaye Piyasası Kurulu'nun bülteni hisselerin fiyatına dair bir değerlendirme de içermiyor, karar bu iki hissede yapılan işlemlere ilişkin. Hedef Portföy fonlarında parası bulunanlar için ise tasfiyenin başlaması asıl yeni bilgi. Borsa İstanbul gündeminde geçen günlerde MSCI'ın Türkiye endekslerinde verdiği dondurma kararı da vardı; o gelişmeyi ayrıca yazdık.
