Japonya'da 25 Ekim Pazar sabahı, Ogasawara (Bonin) Adaları açıklarında Japonya Meteoroloji Ajansı'nın (JMA) ilk ölçümüne göre 7,0 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Sarsıntı, yerel saatle 11.10 sularında, yani Türkiye saatiyle 05.10 civarında yaşandı. JMA tsunami riski olmadığını duyurdu; deprem Tokyo'nun yanı sıra Miyagi, Yamagata, Fukushima, Ibaraki ve Tochigi eyaletlerinde hissedildi, kısa süreli paniğe yol açtı.
Japonya depremi nerede, ne kadar derinde oldu?
JMA'ya göre deprem 28,0 kuzey enlemi ile 139,9 doğu boylamında, Ogasawara Adaları'nın batısındaki açık denizde ve yaklaşık 470 kilometre derinlikte meydana geldi. Amerikan Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) sarsıntıyı Bonin Adaları bölgesinde 6,5 büyüklüğünde (mww) ve 492 kilometre derinlikte kaydetti; ABD Ulusal Tsunami Uyarı Merkezi ise ilk değerlendirmesinde 7,0 büyüklüğünü ve yaklaşık 473 kilometre derinliği esas aldı. Büyüklük farkı, ilk saatlerde farklı kurumların farklı yöntemlerle yaptığı hesaplamadan kaynaklanıyor; depremin yüzeydeki merkez üssü Tokyo'nun yaklaşık 850 kilometre güneyinde, açık denizde kaldı.
Japonya'da tsunami var mı?
Hayır; JMA depremin ardından tsunami uyarısı yayımlamadı ve tsunami riski olmadığını açıkladı. ABD Ulusal Tsunami Uyarı Merkezi de depremin derinliği nedeniyle tsunami beklenmediğini bildirdi. Deniz tabanını sarsarak su kütlesini hareket ettiren sığ depremlerin aksine, yerin yüzlerce kilometre altındaki bir kırılma suyu yerinden oynatmıyor.
Deprem Tokyo'da hissedildi mi, sarsıntı ne kadar şiddetliydi?
Evet; deprem Tokyo'da ve merkez üssüne yaklaşık 1000 kilometre uzaklıktaki bölgelerde de hissedildi. JMA'nın ölçtüğü en yüksek şiddet, Tokyo'ya bağlı Ogasawara köyündeki Chichijima ve Hahajima adalarında 3 oldu. Japonya'nın 0 ile 7 arasında değişen şindo ölçeğinde 3, binadaki çoğu kişinin sarsıntıyı hissettiği düzey demek. Kanto bölgesinden Tohoku'nun güneyine uzanan geniş bir şeritte şiddet 2 olarak ölçüldü; Miyagi'de Kakuda, Iwanuma ve Marumori'de de 2 kaydedildi. Tohoku'nun Aomori dahil bazı kesimlerinde ise şiddet 1'de kaldı.
7,0'lık deprem neden bu kadar uzaktan hissedildi?
Neden, depremin çok derinde ve dalan bir levhanın içinde olması: sarsıntı yer kabuğunda değil, okyanus altına dalan sert levha boyunca ilerliyor. Pasifik Levhası bu bölgede Filipin Denizi Levhası'nın altına dalıp mantoya uzanıyor; derin odaklı depremlerde enerji, bu soğuk ve sert levha boyunca merkeze uzak bölgelere daha az sönümlenerek taşınabiliyor. Merkez üssünün hemen üstündeki adalarda sarsıntı sınırlı kalırken, 1000 kilometreyi bulan uzaklıktaki Tohoku'da bile hissedilmesinin nedeni bu. Sismolojide "anormal şiddet bölgesi" olarak anılan bu etki, derin depremlerin yüzeyde genellikle hasar yapmamasına karşın geniş bir alanda hissedilmesini açıklıyor. Bölgede 2015'te de JMA'nın 8,1 olarak ölçtüğü derin odaklı bir deprem yaşanmıştı.
Japonya'da can kaybı ya da hasar var mı?
Şu ana kadar can kaybı, yaralı ya da hasar bildirilmedi. USGS deprem için can kaybı ve ekonomik zarar bakımından "yeşil" uyarı seviyesi yayımladı; kurumun değerlendirmesinde bölgede can kaybı ve hasar ihtimalinin düşük olduğu, nüfusun depreme dayanıklı yapılarda yaşadığı, yine de ahşap iskeletli ve yığma yapıların daha kırılgan olduğu belirtiliyor.
Japonya'da son günlerdeki deprem gündemi
Japonya, bu sarsıntıdan günler önce deprem alarmıyla da gündeme gelmişti. Ekim ayının ortasında telefonlara düşen 9.9 büyüklüğündeki yanlış alarm, ülkeyi birkaç dakika boyunca tarihin en büyük depremini beklerken yakalamıştı; o haberimizde alarmın nasıl iptal edildiğini ve hesabı neyin bozduğunu anlattık.
