Türkiye'nin bugüne kadarki en pahalı ve en kritik savunma projesine, bölgenin en kalabalık ordusu talip görünüyor. ABD merkezli Al-Monitor, "Turkey's defense giants court Egypt at Alamein Airshow" başlıklı analizinde, Ankara ile Kahire'nin Mısır'ın KAAN beşinci nesil muharip uçak programına katılımını — olası bir ortak üretim modeli de dahil olmak üzere — bir süredir yokladığını yazdı. Yayın, bu bilgiyi hiçbir isme dayandırmıyor; iddia şu saate kadar ne Ankara'dan ne Kahire'den resmî teyit aldı.
Kritik nokta şu: Mısır'ın masadaki talebi, bilinen anlamda bir uçak siparişi değil. Rapora göre Kahire, hazır platform satın almanın ötesinde teknoloji transferi ve üretim kapasitesine ortaklık seçenekleriyle ilgileniyor. Yani "kaç uçak alacaksın" sorusunun yerini "hangi parçayı nerede üreteceksin" sorusu almış durumda. Raporu aktaran Türk yayın organlarında, görüşmelerin akıllı mühimmat, füze sistemleri, insansız hava araçları ve deniz platformlarını da kapsayan daha geniş bir paket üzerinden yürüdüğü ileri sürüldü.
Mısır KAAN'ı satın mı alıyor, ortak üretici mi olacak?
İkisi de henüz olmuş değil. Ortada imzalanmış bir sözleşme, açıklanmış bir adet ya da telaffuz edilmiş bir rakam yok. Al-Monitor'ın kaydettiği tek şey, tarafların "değerlendirme" aşamasında olduğu. Endonezya örneğinde olduğu gibi bir alım sözleşmesi ile ortak üretim ortaklığı arasındaki fark ise devasa: birincisinde alıcı ülke uçağı teslim alır, ikincisinde tedarik zincirinin, mühendislik yükünün ve maliyetin bir kısmını üstlenir. Mısır'ın hedeflediği model, iddiaya göre ikincisi.
İddianın zamanlaması da tesadüf değil. Haber, 8-10 Eylül tarihleri arasında El Alamein Uluslararası Havalimanı'nda düzenlenen El Alamein Havacılık Fuarı'nın son gününe denk geldi. Mısır Savunma Bakanlığı verilerine göre fuara 50 ülkeden 250'den fazla katılımcı katıldı; yaklaşık 12 bin ziyaretçi, 100'den fazla uçak ve 50'yi aşkın hava gösterisi programda yer aldı. Türkiye fuarda üç ağır isimle temsil edildi: TUSAŞ, ASELSAN ve MKE.
Türk standında sergilenen sistemlerin başında KAAN geliyordu. MKE ise yakın hava savunma sistemi TOLGA'yı Kahire'ye taşıdı. Aynı şirketin Afrika'daki ilk iştirakini "Zafer" adıyla Mısır'da kurduğu da fuar haftasında duyurulmuştu. Türk Hava Kuvvetleri'nin akrobasi timi Türk Yıldızları fuarın 9 ve 10 Eylül programında uçtu; Giza piramitlerinin üzerinden geçtikleri görüntüleri Millî Savunma Bakanlığı "Dikkat, bu görüntüler yapay zekanın değil, gökyüzündeki cesaretimizin bir ürünüdür" notuyla paylaştı.
Türkiye ile Mısır askerî iş birliği nereden nereye geldi?
Bu iddiayı tek seferlik bir söylenti olmaktan çıkaran şey, arkasındaki 12 aylık seri. Eylül 2025'te iki ülke, 13 yıl aradan sonra Doğu Akdeniz'de ilk ortak deniz tatbikatını yaptı. Temmuz 2026'da ise Türk özel kuvvetleriyle Mısır'ın hava indirme ve özel kuvvetlerini bir araya getiren "Altın Kartal 2026" tatbikatı Mısır topraklarında icra edildi. Aynı dönemde iki savunma bakanlığı arasında bir iş birliği belgesinin imzalandığı da basına yansıdı.
Kahire'nin hava kuvvetleri envanteri bugün büyük ölçüde ABD ve Fransa yapımı platformlara dayanıyor; fuar alanında sergilenen F-16'lar ve AH-64 Apache helikopterleri bunun en görünür örneği. Beşinci nesil bir programa ortak sıfatıyla girmek, Mısır açısından yalnızca uçak edinmek değil, kendi savunma sanayisini bir üst basamağa taşıma denemesi anlamına gelirdi.
KAAN ne zaman teslim edilecek, program hangi aşamada?
KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024'te yaptı; uçak havada 13 dakika kaldı, 8.000 feet irtifaya ve 230 knot hıza ulaştı. İkinci uçuş 6 Mayıs 2024'te gerçekleşti ve 10.000 feet görüldü. 31 Temmuz 2026'da TUSAŞ, P1 prototipinin taksi testinden görüntüler paylaştı. Türk Hava Kuvvetleri'ne ilk teslimatlar için 2028 hedefi konuşuluyor, uçağın envanterde tam operasyonel hale gelmesi ise 2030'lu yıllara işaret ediliyor. İhracat cephesinde bugüne kadar imzalanmış tek büyük sözleşme Endonezya'ya ait: 48 adetlik anlaşma, Cumhuriyet tarihinin tek kalemdeki en büyük savunma ihracatı olarak kayda geçti.
TUSAŞ'ın kendi yayımladığı künyeye göre uçağın temel verileri şöyle:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Uzunluk | 20,3 m |
| Kanat açıklığı | 13,4 m |
| Yükseklik | 5 m |
| Azami kalkış ağırlığı | 34.750 kg |
| Motor | 2 x 13.150 kgf |
| Azami hız | 1.8 Mach (40.000 ft) |
| Servis tavanı | 16.764 m (55.000 ft) |
| G limiti | +9 / -3,5 G |
Özetle tabloda duran veriler şunlar:
- Kesin olan: KAAN El Alamein'de sergilendi, Türk savunma sanayisi Mısır pazarına ağırlığını koydu.
- İddia olan: Mısır'ın programa ortak üretici olarak katılma ihtimalinin görüşüldüğü — kaynağı Al-Monitor, dayanağı isimsiz.
- Henüz olmayan: Adet, bedel, takvim ve iki hükümetten de tek satırlık resmî açıklama.
