İsrail'in Necef Çölü'ndeki Ketziot Cezaevi'nde Kasım 2023'te dövülerek öldürülen Filistinli mahkûm Thaer Ebu Asab'ın dosyasından çıkan WhatsApp yazışmaları, İsrail hapishanelerinde neler yaşandığını gardiyanların kendi kelimeleriyle ortaya koydu. Haaretz gazetesinin 8 Eylül'de yayımladığı soruşturma dosyasına göre gardiyanlar, 38 yaşındaki mahkûm revirde kalp masajı altındayken sevgililerine ve birbirlerine mesaj atıyor, ölüm haberini "güncelleme" diye paylaşıyordu. İsrail Savcılığı 1 Eylül'de Beerşeba Bölge Mahkemesi'ne 12 cezaevi görevlisi hakkında iddianame sundu; Times of Israel iddianamenin ayrıntılarını yayımladı.
Ketziot Cezaevi'nde ne oldu?
İddianameye göre olay 18 Kasım 2023 öğleden sonra başladı. Fetih üyesi olan ve 2005'ten beri cezaevinde bulunan Ebu Asab, vardiya çavuşuna savaşta "hudna" yani ateşkes olup olmadığını sordu. Soru vardiya komutanı Walid Hatib'e iletildi. Hatib, akşam sayımından önce görevlileri topladı; olağan usulün dışına çıkılıp hücreye girileceğini, mahkûmlara ateşkes olmadığının "gösterileceğini" söyledi ve ne olursa olsun sorumluluğu kendisinin üstleneceğini belirtti. O gece Hatib'in arkasında 11 görevli hücreye girdi: gardiyanlar, Keter özel müdahale birimi üyeleri ve bir köpek idarecisi.
Aynı hücrede tutulan bir mahkûmun iddianamedeki anlatımına göre mahkûmlar sayım sırasında eller başlarının üstünde, yüzleri yere dönük diz çökmüş hâldeydi. Keter ekibi içeri girdi, herkes dövüldü, "ateşkes yok" dendi, köpek salındı. Gardiyan Avia Arusi'nin ifadesi de bu tabloyu doğruluyor: komutan ve bir gardiyan "Ateşkesi kim sordu?" diye sordu, işaret edilen mahkûm "deliler gibi" dövülmeye başlandı. En ağır darbeleri Ebu Asab aldı; yerinden kalkamadı, yüzü morarmış ve kanıyordu. Birkaç dakika sonra Hatib saldırıyı durdurdu; olay hiçbir yere rapor edilmedi. Ebu Asab bilincini kaybetti, revire nabızsız ve nefessiz götürüldü, ardından Beerşeba'daki Soroka Tıp Merkezi'ne sevk edildi ve saat 22.22'de öldüğü açıklandı. Otopsi kalbin sol karıncık ve sağ kulakçık duvarında yırtılma ile çok sayıda kaburga kırığı tespit etti; ölüm nedeni kalp ve solunum yetmezliği olarak kayda geçti. Aynı koğuştaki 8 Filistinli mahkûm da ağır şekilde yaralandı.
İsrailli gardiyanların WhatsApp mesajlarında ne yazıyor?
Dosyaya giren yazışmaların en çarpıcı olanı kadın gardiyan Oshrit Eliga'ya ait. Eliga, kendisi de gardiyan olan sevgilisine o gece şunları yazdı: "Benimle ve vardiyamla gurur duyacaksın. Yaşananlardan sonra sayım 2 saat 23 dakika sürdü. Gerisini sen anla. Şu an klinikte kalp masajı yapıyorlar aşkım!" Kısa süre sonra ikinci mesaj geldi: "Aşkım, son durum: Az önce öldü." Eliga aynı mesajda "çok mutlu ve tatmin" olduğunu, "çok kan aktığını" ve mahkûmları "kırdıklarını" da ekledi.
"Dinle bak, her şeyin bir anda olması çok komik. Bom, sayım. Bom, ölü mahkûm." — Ketziot gardiyanının WhatsApp grubundaki mesajı (Haaretz)
Grup yazışmalarında bir gardiyan o geceyi "Kahretsin, ne sayımdı ama. Onları fena benzettik" diye anlatırken bir diğeri "Üzerlerine peynir döktük, biraz yumurta kırdık. Koğuşlarda oluk oluk kan vardı" diye yazdı; bir başkası Ebu Asab revirdeyken ölmesini temenni etti. Keter biriminden bir görevli soruşturmada olayı neden bildirmediklerini şöyle açıkladı: "Bu bir tür rutindi." Eliga'nın Aralık 2023 tarihli mesajları ise şiddetin tek bir geceyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Yeni getirilen mahkûmlara "karşılama dayağı" atıldığını anlatan Eliga, "Bu rutin. İçeri giren hangi grup olursa olsun, böbreği patlamadan koğuşa sokmuyorum" diye yazdı; sesli namaz kılmaya çalışan mahkûmların koğuşuna sabah baskın yaptıklarını da sevgilisine aktardı.
Thaer Ebu Asab kimdir?
Thaer Ebu Asab, öldürüldüğünde 38 yaşındaydı. Fetih hareketine bağlıydı; İsrail makamlarına göre bir saldırıyla bağlantılı cinayete teşebbüs suçlamasıyla 2005'te tutuklanmış ve 25 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Ketziot'ta C Bloğu 24 numaralı koğuşta sekiz Filistinli mahkûmla birlikte tutuluyordu. Ölümü 19 Kasım 2023'te duyuruldu; Aralık 2023'te İsrail polisi 19 gardiyanı sorguya aldı. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir o dönemde gardiyanlar için "sahada yargılama yapmayacağını", masumiyet karinesinin geçerli olduğunu söylemişti. İddianamenin hazırlanması yaklaşık 3 yıl sürdü.
İsrailli gardiyanlar hangi suçtan yargılanacak?
| Başlık | Ayrıntı |
|---|---|
| Mahkeme | Beerşeba Bölge Mahkemesi |
| Sanık sayısı | 12 cezaevi görevlisi (vardiya komutanı, vardiya çavuşu, gardiyanlar, Keter birimi üyeleri, köpek idarecisi) |
| Suçlamalar | Pervasızca öldürme, ağır bedensel zarar verme, nitelikli saldırı |
| Ek suçlama | Vardiya komutanı ve çavuş: soruşturmayı engelleme (bir gardiyana polise yalan söylemesi talimatı verildiği iddiası) |
| Olay tarihi | 18 Kasım 2023, ölüm saati 22.22 |
| Ölüm nedeni | Kalp duvarında yırtılma, kaburga kırıkları; kalp ve solunum yetmezliği |
| Diğer mağdurlar | Aynı koğuştaki 8 Filistinli mahkûm |
Ketziot Cezaevi Müdürü Tuğgeneral Yosef Knipes hakkındaki iddiaları reddetti; vardiya komutanı ise üst yönetimin olaydan haberdar olduğunu öne sürdü. İsrail Cezaevi Hizmetleri, olayın önceki genel müdür döneminde yaşandığını, ilgili bazı görevlilerin işten çıkarıldığını ve hukuk ihlallerine tolerans gösterilmeyeceğini açıkladı. İsrail'deki İşkenceye Karşı Kamu Komitesi iddianameyi "okyanusta bir damla" olarak niteledi. Eski askerlerden oluşan Breaking the Silence örgütü ise Ekim 2023'ten bu yana 100'den fazla Filistinlinin İsrail gözaltı merkezlerine canlı girip ceset torbasıyla çıktığını belirterek bu merkezlerin "fiilen işkence kampına dönüştüğünü" söyledi.
