Resmî Gazete'de yayımlanan kararlarla Karayolları Genel Müdürlüğü'nün işlettiği otoyollar ve iki boğaz köprüsü özelleştirme kapsam ve programına alındı. Sosyal medyada "köprüler satılıyor" başlığı hızla yayıldı. İşin doğrusu bu değil — ama işin ne olduğunu bilmek de gerekiyor.
Hangi köprü ve otoyollar kapsamda?
- 15 Temmuz Şehitler Köprüsü (Boğaziçi) ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, çevre yoluyla birlikte
- Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu
- Pozantı-Tarsus-Mersin Otoyolu
- Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu
- Toprakkale-İskenderun Otoyolu
- Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu
- İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyolları
- İzmir ve Ankara çevre yolları
- Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Yolu, Bursa Çevre Yolu'nun Çağlayan-Yenişehir bağlantı yolları
Bağlantı yolları, hizmet tesisleri, bakım ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri de kapsamda.
Satılıyor mu, kiraya mı veriliyor?
Özelleştirme İdaresi'nin açıklaması net: model, "mülkiyetin devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesi" esasına dayanıyor. Yani köprünün tapusu devlette kalıyor, belirli bir süre boyunca işletmesi devrediliyor. Doğrudan satış değil.
Süre ne kadar?
30 yıl. Özelleştirme işlemlerinin 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması öngörülüyor.
Ücretsiz yollar paralı olacak mı?
İdare bunu da yalanladı: ücretsiz otoyolların ücretli hâle getirilmesine ya da mevcut ücretlerin artırılmasına ilişkin bir karar bulunmuyor. Çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak bir düzenleme de yok.
"Yılda 600 milyon dolar kâr" iddiası doğru mu?
Hazine ve Maliye Bakanlığı bu hesabı reddetti. Açıklamaya göre 600 milyon dolar kâr değil gelir; bu tutarın yaklaşık yarısı bakım, onarım, yatırım, personel ve işletme giderlerine gidiyor. Bakanlık, "600 milyon doları 30 yılla çarpıp toplam kâr hesaplamak teknik ve finansal olarak geçersizdir" dedi; altyapı değerlemesinin trafik projeksiyonu, bakım yatırımları, işletme gideri, finansman maliyeti ve riskleri hesaba katması gerektiğini belirtti.
Peki asıl amaç ne?
İdarenin ifadesiyle "öncelik gelir elde etmek değil, otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini artırmak". Sürecin şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde yürütüleceği bildirildi.
Vatandaş için ne değişir?
Kısa vadede hiçbir şey. Uzun vadede belirleyici olacak şey, ihale şartnamesinde ücret artışlarının hangi formüle bağlanacağıdır. Bu tür işletme hakkı devirlerinde asıl tartışma tapuda değil, sözleşmenin ücret maddesinde çıkar. Şartname açıklandığında bakılacak yer orası.
