Libya petrolü yeniden Ankara'nın gündeminde. Libya'nın bugün kanıtlanmış 48,4 milyar varillik petrol rezervine karşılık, henüz keşfedilmemiş sahalar da hesaba katılırsa toplam potansiyelin 90 milyar varile çıkabileceği söyleniyor. Türkiye'nin Trablus'la yürüttüğü sondaj anlaşmaları ve arama ortaklıkları da tam bu ihtimalin etrafında konuşuluyor. Ortada bir keşif ya da üretim açıklaması yok; konuşulan, potansiyel.
Libya petrol rezervi ne kadar?
Libya, Afrika'nın en büyük kanıtlanmış petrol rezervine sahip ülke: 48,4 milyar varil. Doğal gazda kanıtlanmış rezerv yaklaşık 1,5 trilyon metreküp. Libya Ulusal Petrol Kurumu uzmanlarına göre, özellikle denizde olmak üzere henüz keşfedilmemiş sahalar sismik çalışmayla ekonomiye kazandırılabilirse toplam petrol potansiyeli 90 milyar varile ulaşabilir. Aynı değerlendirmede ülkenin kara ve deniz alanlarının yaklaşık yüzde 70'inde kapsamlı sismik araştırma yapılmadığı, doğal gazda ise potansiyelin mevcut kanıtlanmış rezervin üç katını aşabileceği belirtiliyor. 90 milyar varil kesin rezerv değil, keşif bekleyen bir tahmin.
Libya petrolünü kim işletiyor?
Ruhsatları ve ortaklıkları Libya'nın ulusal petrol kurumu yönetiyor; yabancı şirketler arama ve üretime bu çerçevede ortak oluyor. Basına yansıyan bilgilere göre Şubat 2026'da yapılan lisanslama turunda Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), karadaki C3 ve denizdeki O7 bloklarında arama hakkı kazandı. TPAO bu bloklarda İspanyol Repsol ve Macar MOL ile birlikte çalışacak.
Sondaj nedir, Libya'da neden önemli?
Sondaj, yer altındaki petrol ve gaz birikimini bulmak ya da çıkarmak için kuyu açma işi. Önce sismik gemiler yeraltının haritasını çıkarıyor, ardından sondaj gemileri ve kara kuleleri kuyuyu açıyor. Libya'da bu işin önemi, bölgenin yüzde 70'inin haritalanmamış olmasından geliyor: ilk adım sismik, keşif ancak kuyudan sonra belli oluyor.
Türkiye'nin Libya'daki sondaj anlaşmaları neler?
Zincirin ilk halkası 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı. 3 Ekim 2022'de Trablus'ta hidrokarbon alanında iş birliği mutabakat muhtırası imzalandı. Şubat 2026'daki bloklar ise bunun sahaya dönüşen adımı. Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni de arama ortaklıklarının hızlandırılması gerektiğini söyleyerek Türkiye'yi önemli bir ortak olarak tanımladı. Türkiye'nin elinde dünyanın en büyük dördüncü modern açık deniz enerji filosu var: Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Çağrı Bey ve Yıldırım sondaj gemileri, Barbaros Hayreddin Paşa ve Oruç Reis sismik gemileri ile Osman Gazi yüzer üretim platformu. Türkiye'nin Sakarya Gaz Sahası'nda 785 milyar metreküplük keşif yapması da bu teknik birikimin örneği olarak anılıyor.
Bu anlaşmalar Türkiye'ye ne katkı sağlar?
Türkiye enerjide büyük ölçüde ithalata bağlı; Libya'da bir keşif ve üretim olursa dış enerji bağımlılığını azaltma ve Doğu Akdeniz'de enerji koridorlarında ağırlık kazanma ihtimali konuşuluyor. Ama bunun ne zaman, ne kadarla gerçekleşeceği belli değil: ilk aşama sismik çalışma ve arama kuyuları, sonuç ise ancak keşif yapılırsa üretime evrilir. Şimdilik ortada duyurulmuş bir kuyu tarihi ya da varil rakamı yok.
