Avrupa Güney Gözlemevi'ne (ESO) ait VISTA teleskobu, Samanyolu'nun en yakın komşuları olan Büyük Macellan Bulutu ve Küçük Macellan Bulutu'nun daha önce hiç bu netlikte görülmemiş merkez bölgelerini ortaya çıkardı. Gökbilimciler, yıldız yoğunluğu ve toz bulutları yüzünden yıllardır incelenemeyen bu alanları kızılötesi ışıkla tarayarak yeni ve ayrıntılı bir harita çıkardı.
Macellan Bulutu nedir, Samanyolu'na ne kadar uzaklıkta?
Büyük Macellan Bulutu ve Küçük Macellan Bulutu, güney yarımküreden çıplak gözle bile seçilebilen iki cüce galaksi. Samanyolu'nun yerçekimine bağlı bu iki komşu, sırasıyla yaklaşık 163 bin ve 206 bin ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Yüzyıllardır gökbilimcilerin ilgisini çekmelerine rağmen merkezlerindeki en yoğun bölgeler bugüne kadar tam anlamıyla çözülememişti.
VISTA teleskobu bu görüntüleri nasıl elde etti?
Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde bulunan VISTA, görünür ışık yerine kızılötesiyle çalışıyor. Bu özellik sayesinde yıldızların arasını dolduran yoğun toz bulutlarının önüne geçip arkada kalan bölgeleri de görüntüleyebiliyor. ESO ekibi, her iki galaksinin merkezine yakın 1,77 derecekarelik bir alanı hedef aldı ve yıllar içinde toplam 40'a yakın ayrı gözlem gerçekleştirdi.
Gözlemlerde kaç yıldız tespit edildi?
Elde edilen veriler birleştirildiğinde iki galakside toplam 2,5 milyona yakın ışık kaynağı tespit edildi. Bu kaynakların yaklaşık üçte ikisinin gerçek, tek tek ayrıştırılabilen yıldızlar olduğu belirlendi; geri kalanının ise birbirine karışmış yıldız grupları ya da arka planda kalan uzak galaksiler olabileceği düşünülüyor.
| Bulgu | Değer |
|---|---|
| Tespit edilen toplam kaynak | 2,5 milyon |
| Gerçek yıldız oranı | Yaklaşık üçte iki |
| Toplam gözlem sayısı | 40 |
| Hedeflenen alan (galaksi başına) | 1,77 derecekare |
Bu ayrımın önemi büyük, çünkü merkez bölgelerdeki yıldız yoğunluğu o kadar fazla ki daha önceki gözlemler burada tek tek yıldızları birbirinden ayıramıyordu. VISTA'nın çözünürlüğü ve kızılötesi hassasiyeti, gökbilimcilere iki galaksinin çekirdeğine kadar inme imkânı tanıdı.
Araştırmacılar, ortaya çıkan haritanın Büyük ve Küçük Macellan Bulutu'nun yıldız oluşum tarihini yeniden kurmada kilit rol oynayacağını belirtiyor. İki galaksi hem birbirine hem de Samanyolu'ya yerçekimiyle bağlı olduğu için, merkezlerindeki yıldız dağılımı üç galaksi arasındaki etkileşimin izlerini de taşıyor.
ESO, VISTA'nın Macellan Bulutları'na yönelik taramasını yıllardır sürdürüyor; yeni veri seti bu uzun soluklu projenin en ayrıntılı çıktılarından biri olarak kayıtlara geçti. Görüntüler ve kataloglar, dünya genelindeki gökbilimcilerin kullanımına açılacak.
