Türkiye'nin en eski savunma sanayii kuruluşu, Mısır'a bu kez ürün değil şirket götürdü. Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), hisselerinin yüzde 100'ü kendisine ait olan ve tamamen Mısır hukukuna tabi bir şirket kurdu. Şirketin adı "Zafer". Duyuru, Mısır'ın kuzeyindeki El Alamein'de düzenlenen uluslararası havacılık fuarında yapıldı.
MKE Genel Müdürü İlhami Keleş, adımı fuar alanında şu sözlerle anlattı: "Yüzde yüz Mısır hukukuna göre, hisselerinin tamamı MKE'ye ait olan 'Zafer' adıyla bir şirket kurduk." Keleş, aynı açıklamada Mısır'ın envanterine girmesi için TOLGA'nın ilk satışının da yapıldığını belirterek "Mısır da bununla ilgileniyor ve Mısır'a da TOLGA satışı yaptık" dedi.
MKE'nin Mısır'da kurduğu Zafer şirketi ne işe yarayacak?
Zafer, iki işi birden görecek. Birincisi, MKE'nin Mısır'daki ticari faaliyetlerinin yürütücüsü olacak; yani satış, teslimat ve sözleşme süreçleri yabancı bir firma üzerinden değil, Mısır kanunlarına göre kurulmuş yerli bir tüzel kişilik üzerinden ilerleyecek. İkincisi ve asıl önemlisi, MKE'nin ülkede kuracağı ortak üretim tesislerinde Türk tarafının ortağı bu şirket olacak. Kısacası MKE, Mısır'a mal satan bir tedarikçi olmaktan çıkıp ülke içinde kalıcı bir sanayi ayağı kuruyor.
Ortak üretimin mantığını Keleş, iki ülkenin güçlü yanlarını birleştirmek olarak tarif etti: "Mısır'ın askeri araç üretme kabiliyeti var. Mısır'ın o kabiliyetiyle bizim kule ve komuta kontrol sistemi, hard kill, soft kill çözümlerimiz, bütün bunların entegre edildiği müşterek bir üretim üzerinde ilerliyoruz." Yani Mısır aracı yapacak, Türkiye o aracın üzerine oturan silahı, kuleyi, radarı ve beyni koyacak.
MKE TOLGA hava savunma sistemi nedir, menzili ne kadar?
TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi, mini ve mikro dronlar, kamikaze İHA'lar, akıllı mühimmat ve seyir füzeleri gibi alçak irtifa tehditlerine karşı MKE tarafından geliştirildi. Sistemin tasarım şiarı üreticinin kendi tanıtımında "etkin, basit, ucuz" olarak geçiyor. İki katmanlı çalışıyor: önce elektronik karıştırıcı devreye girip dronun bağlantısını kesiyor (soft kill), kesilmezse namlular konuşuyor (hard kill). Farklı kalibrelerdeki etkili menziller şöyle:
| Bileşen | Etkili menzil |
|---|---|
| Karıştırıcı (jammer / soft kill) | 10.000 metre |
| 35 mm döner tamburalı silah sistemi | 3.000 metre |
| 20 mm döner tamburalı silah sistemi | 1.000 metre |
| 12,7 mm silah sistemi ve kulesi | 300 metre |
Sistemin gözü, MKE'nin kendi geliştirdiği Gökbörü AESA radarı. Üreticinin verilerine göre radar 20 kilometreye kadar tarama yapıyor, 0,01 metrekarelik radar kesit alanına sahip hedefleri bile takip edebiliyor ve aynı anda 200'den fazla hedefi izleyebiliyor. Tepki süresi 4 saniyenin altında. Elektro-optik sensör, akustik dinleme birimi, ENFAL-17 füzesi ve 20 kilovatlık fiber lazer de aynı mimariye entegre edilebiliyor. Modüler yapısı sayesinde sabit tesise de, pikaba da, zırhlı araca da, gemiye de monte edilebiliyor.
MKE TOLGA'yı hangi ülkeler aldı?
TOLGA'nın bilinen ilk ihracat müşterisi Katar oldu. Mısır ise sistemin ikinci uluslararası alıcısı konumunda. Savunma sanayii yayınlarında Mısır ile şubat ayında imzalanan TOLGA sözleşmesinin bedelinin yaklaşık 130 milyon dolar olduğu öne sürüldü; bu rakam MKE tarafından resmen açıklanmadı. Aynı kaynaklara göre MKE'nin Mısır'daki yatırım planı hava savunmayla sınırlı değil: ülkede 155 mm uzun menzilli topçu mühimmatı fabrikası ile 7,62 ve 12,7 mm fişek üretim tesisleri kurulması gündemde.
Zafer hamlesinin hukuki zeminini ise iki taraf arasında imzalanan mutabakat zaptı oluşturuyor. MKE ile Mısır Askeri Üretim Bakanlığı, eylül ayında Bosna-Hersek'te düzenlenen "Balkan Kalkanı" Savunma Sanayii Fuarı'nda, başta patlayıcı ve enerjetik malzemeler olmak üzere çeşitli savunma sanayii ürünlerinin ortak üretimi ve geliştirilmesi için anlaştı. Belge, El Alamein fuarı öncesinde masaya konuldu.
Mısır neden seçildi?
Çünkü hedef sadece Mısır değil. MKE yönetimi Kahire'yi tek başına bir pazar olarak değil, Afrika kıtası ile Körfez bölgesine açılan bir üretim ve ihracat üssü olarak konumlandırıyor. Mısır'da Mısır hukukuna göre kurulmuş bir şirket üzerinden yapılan üretim, bölge ülkelerine satışta hem lojistik hem de siyasi olarak Türkiye'den doğrudan ihracata göre daha az sürtünme anlamına geliyor.
MKE, El Alamein Uluslararası Havacılık Fuarı'ndaki standında TOLGA'nın yanı sıra piyade ve keskin nişancı tüfeklerini, 60 ve 81 mm havan mühimmatını, 105 ve 155 mm obüs mühimmatını ve tank mühimmatını sergiledi. Stantta ayrıca Gökbörü AESA radarı, sinyal karıştırıcı, araç üstü 12,7 mm ve 20 mm silah sistemleri ile araç üstü komuta kontrol merkezi yer aldı.
Şirketleşme hamlesi Mısır'a özel de değil. MKE'nin Kanada ve ABD'de ortak girişim kurma çalışmaları sürerken, Malezya ve Endonezya'da yerlileştirme faaliyetleri yürüttüğü aktarıldı.
