Hürmüz Boğazı zaten haftalardır tıkalıyken, Suudi Arabistan'ın petrolünü Kızıldeniz'e ulaştıran tek büyük yedek hat da devre dışı kaldı. Irak merkezli İran yanlısı milislere bağlı insansız hava araçları, Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı'nı dokuz farklı noktadan vurdu; Suudi Enerji Bakanlığı hattı derhal kapattı. Gelişmenin faturası pompaya da yansıyor: benzine bugünden 3,21 lira zam uygulanırken, motorine zam için gözler 15 Eylül Salı'ya çevrildi — beklenen artış 7,67 lira.
Brent petrol haftayı mayıs ortasından bu yana ilk kez 100 doların üzerinde kapattı. CNN'e konuşan iki ABD'li yetkiliye göre saldırıda kullanılan İHA'lar Irak topraklarından havalanmıştı; hattın yanındaki pompa istasyonları doğrudan hedef alındı. Suudi Arabistan resmi olarak bir sorumlu açıklamazken, Irak Başbakanlığı'nın Riyad'dan misilleme yapılmaması yönündeki talebi Suudi Dışişleri tarafından kabul edildi.
Vurulan hat sıradan bir boru değil: Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı, Suudi Arabistan'ın doğusundaki Abkayk bölgesindeki üretim tesislerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına kadar yaklaşık 1.200 kilometre uzanıyor ve Riyad'ın Hürmüz Boğazı'na ihtiyaç duymadan petrol satabildiği tek büyük güzergahtı. Saldırı, Suudi ham petrol arzının zaten ağustosta temmuza göre 2,3 milyon varil düşerek 30 yılın en düşük seviyesine (günde 6 milyon varil) gerilediği bir döneme denk geldi.
Suudi petrol boru hattına kim saldırdı?
ABD'li yetkililer saldırının İran yanlısı Iraklı milis gruplarına ait İHA'larla yapıldığını söylüyor; ilk saatlerde şüphe Yemen'deki Husiler üzerindeydi ama iz Irak'a çıktı. Suudi hükümeti resmi bir fail açıklaması yapmadı. Analistler, bunun Tahran'ın körfezdeki Amerikan askeri varlığına karşı vekil güçler üzerinden baskı kurma stratejisinin bir parçası olabileceğini değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişi neden bu kadar azaldı?
Savaş öncesi Hürmüz'den günde ortalama 125 büyük ticari gemi geçerken, bu hafta çarşamba günü geçiş 11 gemiye, perşembe günü ise yalnızca 7 gemiye geriledi. Doğu-Batı hattının da kapanmasıyla Suudi Arabistan'ın petrolünü dünya pazarlarına ulaştıracak güvenli güzergah sayısı iyice daraldı.
Motorine zam ne zaman gelecek, kaç lira olacak?
Akaryakıt dağıtım şirketlerinin hesaplamalarına göre benzin zammı bugünden itibaren pompaya yansırken, motorindeki artışın 15 Eylül Salı günü uygulanması bekleniyor. Beklenen tablo şöyle:
| Ürün | Beklenen zam | Yürürlük tarihi |
|---|---|---|
| Benzin | 3,21 lira | 12 Eylül Cumartesi (bugün) |
| Motorin | 7,67 lira | 15 Eylül Salı |
Yeni Şafak yazarı Levent Yılmaz, konuya ilişkin köşe yazısında Akdeniz'de motorin fiyatının tarihte ilk kez ton başına 1.500 doları aştığını aktardı.
