New York'taki BM Genel Kurulu, ABD'nin Küba'ya uyguladığı ekonomik, ticari ve mali ambargonun sona erdirilmesini isteyen karar tasarısını kabul etti. Oylamada Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 130 ülke 'evet' oyu verdi. BM Küba ambargosu başlığı Genel Kurul'da yıllardır tekrarlanan bir sınav; bu kez de sonuç Washington'ın istediği yönde çıkmadı.
BM Küba ambargosu oylamasında oylar nasıl dağıldı?
130 ülke ambargonun kalkmasından yana oy kullandı, 17 ülke karşı çıktı, 25 ülke çekimser kaldı. Haberlere göre 'hayır' diyenler arasında ABD, İsrail, Ukrayna, Arjantin ve Birleşik Arap Emirlikleri de vardı. Türkiye ise 'evet' oyu verenler arasındaydı. Haberlerdeki oy sayıları birbiriyle tutarlı; yani BM Küba ambargosu oylaması geniş bir 'evet' çoğunluğuyla sonuçlandı.
Küba nerede, ambargo neden önemli?
Küba, Karayipler'de başkenti Havana olan bir ada ülkesi ve ABD kıyılarına yalnızca birkaç yüz kilometre uzaklıkta. Küba nerede sorusunun cevabı bu coğrafyada. ABD'nin Küba'ya yönelik ambargosu 1960'ta başladı, sonraki on yıllarda önemli ölçüde genişletildi; 1962'de tam ticaret ambargosuna dönüştü, 1990'larda ABD Kongresi'nin çıkardığı yasalarla yeniden sertleşti. Yaklaşık 10 milyon kişinin yaşadığı ada, ilişkilerin kopuk olduğu altmış yılı aşkın süredir bu kısıtlamaların gölgesinde. BM Küba ambargosu, işte bu tarihsel kısıtlamaların en son halkası. Ambargo, Küba ile ABD arasındaki ticareti, finansal işlemleri ve ekonomik ilişkileri kısıtlıyor.
Kararı kaç ülke destekledi, kaç ülke oy kullanmadı?
BM'nin 193 üyesinden 130'u 'evet' dediği için karar, üyelerin üçte ikisinden fazlasının desteğini aldı. Yani BM Küba ambargosu kararı üçte iki oranını da aşarak kabul edildi. 130 evet, 17 hayır ve 25 çekimser oyu toplam 172 ülke ediyor; geri kalan 21 ülke bu sayımda yer almadı. Küba hükümeti bu kararı yıllardır Genel Kurul'a kendisi taşıyor ve ambargoyu 'abluka' diye adlandırıyor. Karşı çıkan ülkelerin başında ambargoyu uygulayan ABD geliyor.
BM Genel Kurulu kararı bağlayıcı mı?
Hayır, Genel Kurul kararları bağlayıcı değil, tavsiye niteliğinde. Yani 130 ülkenin 'evet' demesi ABD'yi ambargoyu kaldırmaya hukuken zorlamıyor. Haberlerde, Genel Kurul'un 2012'den beri art arda benzer kararlarla ambargonun sona ermesini istediği hatırlatıldı. Karar, uluslararası kamuoyunun hangi yönde durduğunu gösteren siyasi bir ölçü işlevi görüyor.
Küba ambargosu neleri kapsıyor?
Karar metni ambargonun üç ayağını, ekonomik, ticari ve mali kısıtlamaları, hedef alıyor. Kararın hedefi, BM Küba ambargosu kapsamındaki bu üç kısıtlamanın kaldırılması. Bunlar kabaca Küba ile ABD arasındaki ticareti, bankacılık ve ödeme işlemlerini, yatırım ve finansmana erişimi sınırlayan düzenlemeleri kapsıyor. Küba yönetimi yıllardır, bu kısıtlamaların ada ekonomisine ve halkın gündelik yaşamına zarar verdiğini söylüyor. Washington ise ambargoyu kendi politikası olarak sürdürüyor; Genel Kurul'daki oy farkı bu tabloyu fiilen değiştirmese de siyasi çerçeveyi gösteriyor.
Küba için bu oylama ne değiştirir?
BM Küba ambargosu kararı tek başına ambargoyu değiştirmez; Washington'ın ambargo politikası Kongre ve yürütmenin kararlarıyla belirleniyor. Ama oylamada ABD ve birkaç ülke karşı tarafta kalırken 130 ülkenin Küba'nın yanında durması, diplomatik tabloda Havana'ya siyasi bir destek sinyali veriyor. Türkiye'nin 'evet' oyu da Ankara'nın ambargoya yaklaşımını bir kez daha ortaya koydu. Küba'daki gündelik ekonomik koşullara etkisi ise ambargonun fiilen sürüp sürmediğine bağlı olacak.
— Necip Fazıl Kısakürek
