New York'ta BM Güvenlik Konseyi'nin girişinde 12 Kasım Perşembe akşamı okunan ortak metin, İsrail'e Gazze'deki insani yardım kapısını açma çağrısı yaptı. Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 53 ülke ve kuruluş metnin altına imza attı. Açıklamayı İngiltere'nin BM Daimi Temsilcisi Sarah MacIntosh okudu.
Metnin ağırlığı iki yerde toplanıyor: yardımın sahaya ulaşması ve İsrail'den hesap sorulması. Kış yaklaşırken Gazze'de çok sayıda insanın hâlâ düzgün bir barınağı yok; imzacılar bu yüzden derhal ve engelsiz erişim üzerinde ısrar etti.
Gazze'ye yardım girişi için hangi talepler sıralandı?
İlk talep derhal ve engelsiz insani yardım erişimi. Metin, İsrail'in Mısır ve Ürdün'den gelen yardım koridorlarını tam olarak açmasını istiyor. Bu, kâğıt üzerindeki bir izin değil, kapıların fiilen açık tutulması anlamına geliyor.
İkinci başlık sağlık tesisleri: imzacılar, hastanelere ve sağlık merkezlerine yönelik saldırıların durdurulmasını istiyor. Üçüncüsü uluslararası heyetlerle gazetecilerin Gazze'ye girebilmesi. Metinde ayrıca sağlık ve insani yardım çalışanlarına yönelik saldırıların şeffaf biçimde soruşturulması da yer alıyor.
İsrail'den hesap sorulması ne demek?
Aktarılanlara göre metin, İsrail'den hesap sorulması için şeffaf soruşturmalar başlatılmasını talep ediyor. Burada bir ayrım şart: bu, Güvenlik Konseyi'nde oylanıp kabul edilmiş bir karar değil, ülkelerin ortak siyasi çağrısı. Yani İsrail'e yaptırım ya da zorunluluk getirmiyor.
Soruşturmayı kimin yürüteceği, hangi hukuki yolla yapılacağı da metnin aktarılan bölümlerinde belirtilmiyor. İsrail'in açıklamaya yönelik tepkisi de ilk haberlerde yer almadı.
Gazze'de son durum ne, kış yaklaşırken neler söyleniyor?
MacIntosh'un okuduğu metne göre kış yaklaşırken Gazze'de çok sayıda insan hâlâ yeterli barınaktan yoksun. Çağrının zamanlaması da bu uyarıyla örtüşüyor: çadırın ve battaniyenin hayati hâle geldiği aylara girilirken yardımın önündeki engellerin kalkması isteniyor.
Gazze'deki yönetim ve güvenlik düzeniyle ilgili son gelişmeyi de daha önce yazmıştık: Gazze'deki İstikrar Gücü için İsrail 250 yabancı askere onay verdi. Yardım girişini ise Mısır tarafındaki gelişmeler de etkiliyor; Refah Sınır Kapısı'ndaki yardım haberimiz bu konuda ayrıntı veriyor.
Metne imza atan 53 ülke ve kuruluş kim, Türkiye ne diyor?
Tam imzacı listesi aktarılan haberlerde yer almıyor. Kesin olan bilgi Türkiye'nin imzacılar arasında olduğu. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın ayrı bir açıklaması ise bu haberlerde bulunmuyor; yayımlanırsa ayrıca aktaracağız.
Bir ülkenin değil, onlarca ülke ve kuruluşun aynı metne imza koyması, çağrıya diplomatik ağırlık katıyor. Metni BM Güvenlik Konseyi'nin girişinde İngiltere'nin temsilcisinin okuması da bunun bir göstergesi.
Bu çağrı Gazze'ye yardım girişini değiştirir mi?
Kendiliğinden değiştirmez. Ortak açıklamanın hukuki bağlayıcılığı yok; etkisi diplomatik baskıyla sınırlı. İsrail'in kapıları ve koridorları açıp açmayacağı, yardımın Gazze'deki ailelere fiilen ulaşıp ulaşmayacağını belirleyecek.
Sahadaki asıl ölçü de bu olacak: kış bastırmadan önce kamyonların girişi artıyor mu, sağlık tesisleri çalışabiliyor mu, gazeteciler ve uluslararası heyetler içeri alınıyor mu? İsrail'den bu konuda yeni bir adım gelirse haberi güncelleyeceğiz.
— Necip Fazıl Kısakürek
