Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Komi Cumhuriyeti'nin başkenti Sıktıvkar'da düzenlediği haftalık brifingde ittifaka dönüp konuştu ve cümleyi hiç dolandırmadı: "Rusya, gerektiğinde tehditleri ortadan kaldırmak için tüm askeri teknik araçlarını kullanmaya hazır." Aynı 24 saat içinde Moskova, Karadeniz'e ilişkin rahatsızlığını Türk tarafına masada, yüz yüze aktardığını duyurdu.
Zaharova'nın NATO okuması sert. Rusya'nın kuzey sınırlarının hemen dibinde yürütülen hazırlıkları ve tatbikatları kastederek "Kuzey sınırlarımızın hemen yakınında yoğun askeri hazırlıklar yürütülüyor, saldırgan nitelikte geniş çaplı askeri tatbikatlar düzenleniyor, ittifakın askeri yapısına yeni unsurlar ekleniyor" dedi. Sözcüye göre bu tablo caydırıcılığın ötesine geçti: "NATO'nun askeri kapasitesini artırmaya yönelik planları, sınırlı caydırıcılıktan Rusya ile potansiyel olarak uzun süreli bir çatışmaya hazırlık aşamasına geçildiğine işaret ediyor."
Rusya'nın Karadeniz uyarısı Ankara'ya nasıl iletildi?
Uyarı basın toplantısından değil, doğrudan diplomasi masasından geldi. 8-9 Eylül tarihlerinde Moskova'da yapılan Türkiye-Rusya dışişleri istişarelerinde Türkiye'yi Büyükelçi Mehmet Samsar, Rusya'yı Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin temsil etti. Rus tarafının aktardığına göre görüşmelerde Kiev yönetiminin Karadeniz'deki hareketliliğinin deniz ulaşımının güvenliğini tehdit ettiği ve bunun doğrudan Türkiye'yi de etkilediği anlatıldı; Moskova'nın krizin kaynağına ilişkin yaklaşımı da Türk heyetine iletildi. Taraflar Karadeniz'deki güvenlik koridorları için diplomatik kanalların açık kalacağı mesajını verdi. Gündemde Güney Kafkasya ve Orta Asya başlıkları da vardı.
Novorossiysk'te ne oldu, kaç kişi öldü?
Uyarı iletilirken Karadeniz'in karşı kıyısı yanıyordu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Krasnodar bölgesindeki Novorossiysk deniz üssünün vurulduğunu açıkladı ve hedefleri tek tek saydı: "Petrol sevkiyatında kullanılan terminal, askeri liman tesisleri, savaş gemileri ve 'Kalibr' taşıyıcıları hedef alındı." Zelenskiy, üssün cephe hattından 300 kilometreden uzakta olduğunu, saldırıda yerli üretim Palyanitsia tipi jet motorlu insansız hava araçlarının, Neptun füzelerinin ve insansız deniz araçlarının birlikte kullanıldığını öne sürdü. Ukrayna Güvenlik Servisi SBU ise "Admiral Essen" ve "Admiral Makarov" fırkateynleri ile "Vasili Bikov" karakol gemisinin vurulduğunu iddia etti; bu iddialar bağımsız olarak doğrulanmadı.
Rus tarafının anlattığı hikâye farklı. Novorossiysk Belediye Başkanı Andrey Kravçenko, olayı düşürülen insansız hava araçlarının enkazının tesislerin ve konutların üzerine düşmesiyle sınırlı gösterdi. Krasnodar Valisi Veniamin Kondratyev ise sivil altyapının hasar aldığını doğruladı. Saldırıda biri çocuk 4 kişi hayatını kaybetti, 29 kişi yaralandı; yaralılardan üçünün durumu ağır. Bir kilise, bir anaokulu, 3 müstakil ev ve 5 apartman zarar gördü. Rusya Savunma Bakanlığı, gece boyunca ülke genelinde 596 Ukrayna insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı.
Karadeniz'de kaç Türk gemisi saldırıya uğradı?
Türkiye açısından mesele soyut bir jeopolitik tartışma değil, sicilli bir sorun. Savaşın başladığı Şubat 2022'den bu yana geçen 4,5 yılda Karadeniz'de yük taşıyan 50'ye yakın Türk gemisi saldırıya uğradı. En çarpıcı olaylardan biri 26 Mart 2026'da yaşandı: Novorossiysk'ten yola çıkıp İstanbul'a gelen, 274 metre boyunda ve 140 bin ton ham petrol yüklü Altura tankeri, Boğaz girişine yaklaşık 14 deniz mili mesafede vuruldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, geminin kasıtlı olarak hedef alındığını, saldırının bir insansız deniz aracıyla yapılmış olabileceğini söylemişti. Gemideki 27 mürettebatın tamamı Türk'tü, can kaybı yaşanmadı.
Faturanın bir kısmı ekonomiye yansıdı. LSEG nakliye verilerine dayanan bilgilere göre Türkiye'nin Rus limanlarından petrol ithalatı haziranda 1,2 milyon ton iken temmuzda 900 bin tona geriledi; ağustos için beklenti yaklaşık 200 bin ton. Karadeniz limanlarından gelen sevkiyat aynı dönemde 600 bin tondan 300 bin tonun biraz üzerine indi. Türkiye, açığı Brezilya ve Guyana gibi alternatif kaynaklara yönelerek kapatmaya çalışıyor.
| Başlık | Rakam |
|---|---|
| Novorossiysk saldırısında can kaybı | 4 (1'i çocuk) |
| Yaralı sayısı | 29 (3'ü ağır) |
| Rusya'nın bir gecede düşürdüğünü açıkladığı İHA | 596 |
| Deniz üssünün cephe hattına uzaklığı | 300+ km |
| 4,5 yılda saldırıya uğrayan Türk gemisi | 50'ye yakın |
| Türkiye'nin Rus limanlarından petrol ithalatı (haziran) | 1,2 milyon ton |
| Aynı ithalat (temmuz) | 900 bin ton |
| Ağustos beklentisi | ~200 bin ton |
Türkiye'nin Karadeniz moratoryum önerisine ne oldu?
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ağustosta Karadeniz'de ticari gemilerin hedef alınmaması için bir moratoryum ilan edilmesini önermişti. Moskova'dan gelen yanıt sıcak olmadı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, "Şimdi bizim Türk meslektaşlarımız Karadeniz konusunda ateşkes öneriyor. İyi ama bu saldırıları başlatan biz olmadık" diyerek öneriyi NATO ve AB politikaları çerçevesinde değerlendirdiklerini ima etti. Zaharova ise Moskova'nın mevcut şartlarda olumlu bir gelişme görmediğini belirterek önerinin resmî kanallardan kendilerine ulaşmadığını savundu: "Ankara'dan Moskova'ya resmi kanallar üzerinden iletilmiş maddeler şeklinde bir metin ulaşmamıştır."
Zaharova aynı brifingde tahıl koridoru kapısını da kapattı. Lavrov'un anlaşmaya dönüşü kabul edilemez bulduğunu hatırlatan sözcü, düzenlemenin hiçbir zaman gereğince uygulanmadığını söyledi ve tek cümleyle özetledi: "Bundan ancak Batı kazandı." Zelenskiy'in Rus sivil havacılığına yönelik açıklamalarını ise "şantaj ve hava terörünün devlet düzeyinde meşrulaştırılması" olarak nitelendirdi.
