Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'ne bağlı İran Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu, 17 Eylül'de yayımladığı raporda ABD'nin İran'daki iki ayrı saldırıda savaş suçu işlediğine inanmak için "makul gerekçeler" bulunduğu sonucuna vardı. Raporun odağında, savaşın ilk günü olan 28 Şubat 2026'da Hürmüzgan eyaletine bağlı Minab kentindeki Şecere-i Tayyibe İlkokulu'na düzenlenen füze saldırısı yer alıyor. Misyon, ikinci olay olarak Fars eyaletindeki Lamerd Spor Merkezi'ne Mart ayında yapılan saldırıyı da "ayrım gözetmeyen" saldırı olarak nitelendirdi.
Misyonun tespitlerine göre Minab'daki okul, yerel saatle 10.23 ile 10.45 arasında Tomahawk füzeleriyle art arda iki kez vuruldu. İki katlı binanın yaklaşık yarısı yıkıldı, çatı öğrencilerin üzerine çöktü. Saldırı, ABD'nin "Epic Fury" adını verdiği harekâtın açılış saatlerinde gerçekleşti. BM uzmanları raporda, okulun açıkça sivil bir yapı olduğunu ve binanın askeri amaçla kullanıldığına dair hiçbir kanıta rastlanmadığını kaydetti.
BM raporu ABD'yi neden savaş suçuyla suçladı?
Raporun en ağır bulgusu, saldırının bir hata değil bilinçli bir risk alma sonucu olduğu yönünde. Misyona göre ABD'nin hedef veri tabanındaki bilgiler güncellenmemişti; buna rağmen binanın gerçekten askeri hedef olup olmadığı doğrulanmadan saldırı emri verildi. Uzmanlar bu tutumun basit bir ihmalin ötesine geçtiğini, ABD'nin sivil bir hedefi vurma ihtimalinin yüksek olduğunu bildiği halde "pervasızca" hareket ettiğini belirtti. Raporda ABD'nin "güncel olmayan istihbarat bilgileriyle" hareket ettiği ve buna rağmen savaşın ilk gününde saldırı emrini verdiği vurgulanıyor. Uluslararası insancıl hukukta sivil ile askeri hedefi ayırt etmeyen saldırılar savaş suçu kapsamına giriyor; misyonun vardığı sonuç da bu çerçeveye dayanıyor.
Minab okul saldırısında kaç kişi öldü?
Ölü sayısı kaynaklara göre farklılık gösteriyor. BM destekli uzmanların değerlendirmesinde en az 168 can kaybından söz edilirken, İran makamlarının açıkladığı listede 156 isim bulunuyor. İki rakamda da ortak olan nokta, ölenlerin büyük bölümünün çocuk olması: yaklaşık 120 öğrenci (73 erkek, 47 kız) enkaz altında kaldı. Fars eyaletindeki Lamerd Spor Merkezi'ne yönelik saldırıda ise 22 sivilin öldüğü ya da yaralandığı bildirildi.
| Saldırı | Tarih | Yer | Kayıp | Misyonun nitelendirmesi |
|---|---|---|---|---|
| Şecere-i Tayyibe İlkokulu | 28 Şubat 2026 | Minab, Hürmüzgan | 156-168 ölü, ~120'si öğrenci | Ayrım gözetmeyen saldırı, savaş suçu |
| Lamerd Spor Merkezi | Mart 2026 | Lamerd, Fars | 22 sivil ölü/yaralı | Ayrım gözetmeyen saldırı |
ABD Minab saldırısı hakkında ne dedi?
Washington, okulu kasıtlı olarak hedef aldığını hiçbir aşamada kabul etmedi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) saldırının ertesi günü, 1 Mart'ta, sivillerin korunmasının "büyük önem taşıdığını" açıkladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio 4 Mart'ta bir okulun bilerek vurulmayacağını söylerken, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth aynı gün olayın soruşturulduğunu duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump ise 7 Mart'ta saldırıyı İran'ın düzenlediğini öne sürdü; bu iddiaya destek olacak bir kanıt sunulmadı. Lamerd'deki spor tesisi için CENTCOM, söz konusu tarihte o bölgeye herhangi bir saldırı yapılmadığını savundu.
Saldırı ABD Kongresi'nde de tepki çekti. Tammy Baldwin, Brian Schatz, Jeanne Shaheen, Chris Van Hollen, Tim Kaine ve Elizabeth Warren'ın öncülüğünde çoğunluğu Demokrat 46 senatör, Trump yönetiminden saldırının sorumluluğu, uluslararası hukuka uyum ve yapay zekânın hedeflemede kullanılıp kullanılmadığı konularında açıklama istedi. Temsilciler Meclisi'nde ise Jason Crow'un başını çektiği 120 Demokrat üye benzer bir mektup gönderdi.
BM raporu İran yönetimi hakkında ne söyledi?
Rapor yalnızca ABD'yi hedef almıyor. Misyon, İran yönetiminin kendi halkına karşı insanlığa karşı suç işlediği sonucuna da vardı; tespit edilen ihlaller arasında yasa dışı öldürmeler, işkence ve keyfi gözaltılar sayıldı. Tahran cephesinden ise saldırıya ilişkin sert açıklamalar geldi: İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi işlenen suçların karşılıksız kalmayacağını söylerken, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan Minab'daki saldırının tarihsel hafızadan asla silinmeyeceğini ifade etti. İran hükümeti olayı "açık bir savaş suçu" olarak tanımlamıştı.
Misyon, Minab saldırısına ilişkin incelemeyi 17 Mart 2026'da başlatmıştı; rapor İnsan Hakları Konseyi'ne sunuldu. Misyonun bulguları bağlayıcı bir mahkeme kararı niteliği taşımıyor; ancak BM çatısı altındaki bir soruşturma organının ABD'yi doğrudan savaş suçuyla ilişkilendirmesi, Washington'ın İran'daki harekâtına yönelik uluslararası hukuk tartışmasını yeniden gündemin merkezine taşıdı.
