Washington'dan Orta Doğu'nun güç dengesini yakından ilgilendiren bir karar geldi. Suudi Arabistan F-35 talebi, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından resmen onaylandı. Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı (DSCA), 48 adet beşinci nesil F-35 savaş uçağını kapsayan ve toplam bedeli 24,3 milyar dolar olarak hesaplanan paketi 17 Eylül günü Kongre'ye bildirdi. Böylece Riyad yönetiminin yıllardır peşinde koştuğu hayalet uçak dosyasında en kritik eşik geçilmiş oldu.
Bildirime göre satış yalnızca uçaklardan ibaret değil. Pakette 49 adet Pratt & Whitney F135-PW-100 motoru da yer alıyor; bu sayı, her uçak için birer motorun yanında bir yedek motoru da içeriyor. Ana yüklenici olarak uçakların üreticisi Lockheed Martin ile motor üreticisi Pratt & Whitney belirlendi.
Suudi Arabistan F-35 paketinde neler var?
DSCA'nın Kongre'ye sunduğu listede uçak ve motor dışında geniş bir destek kalemi bulunuyor. Amerikan tarafı bu kalemleri şöyle sıraladı:
| Kalem | Adet / Açıklama |
|---|---|
| F-35 savaş uçağı | 48 |
| F135-PW-100 motor | 49 (48 + 1 yedek) |
| Güvenli haberleşme ve seyrüsefer sistemleri | Paket kapsamında |
| Elektronik harp desteği | Paket kapsamında |
| Yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri | Paket kapsamında |
| Yazılım, teknik dokümantasyon, eğitim ekipmanı ve simülatörler | Paket kapsamında |
| Toplam tahmini bedel | 24,3 milyar dolar |
Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında, satışın "bölgedeki temel askeri dengeyi değiştirmeyeceği" ifadesine yer verildi. Bu cümle, ABD yasalarının İsrail'e tanıdığı "nitelikli askeri üstünlük" güvencesi nedeniyle her Orta Doğu silah satışında standart olarak kullanılıyor.
Kongre F-35 satışını durdurabilir mi?
ABD Silah İhracatı Kontrol Yasası, yabancı ülkelere yapılacak büyük silah satışlarında Kongre'ye inceleme hakkı tanıyor. NATO üyesi ülkeler için bu süre 15 gün; Suudi Arabistan gibi ittifak dışı ülkeler için ise 30 gün. Bu süre içinde Senato ve Temsilciler Meclisi ortak bir ret kararı çıkarmazsa satış kesinleşiyor. Geçmişte Riyad'a yönelik silah satışlarına karşı Kongre'de itiraz girişimleri olsa da, bu tür kararların Başkan vetosunu aşacak çoğunluğa ulaşması bugüne kadar mümkün olmadı.
Suudi Arabistan F-35 alan kaçıncı ülke olacak?
Teslimatlar gerçekleştiğinde Suudi Arabistan, İsrail'den sonra Orta Doğu'da F-35 kullanan ikinci ülke konumuna gelecek. Riyad'ın uçak talebi yeni değil; Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın Kasım 2025'te Beyaz Saray'a yaptığı ziyarette Başkan Donald Trump, F-35 satışının yapılacağını açıklamış ve Suudi Arabistan'ı "NATO dışı büyük müttefik" olarak tanımlamıştı. O gün Beyaz Saray üzerinde F-15 ve F-35'lerin katıldığı bir uçuş geçişi de düzenlenmişti. Dünkü Kongre bildirimi, bu siyasi taahhüdün resmi prosedüre dönüşmesi anlamına geliyor.
Suudi Kraliyet Hava Kuvvetleri halen ABD yapımı F-15 ile Avrupa üretimi Eurofighter Typhoon ve Tornado uçaklarını kullanıyor. F-35'in filoya katılması, Riyad'a radar görünürlüğü düşük, ağ merkezli savaş yeteneğine sahip ilk savaş uçağını kazandıracak. Buna karşın uçakların Suudi topraklarına ne zaman ulaşacağı ve hangi yapılandırmada teslim edileceği konusunda henüz resmi bir takvim açıklanmış değil.
Bölgedeki diğer başkentler kararı yakından izliyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nin 2020'de onaylanan F-35 talebi çeşitli koşullar nedeniyle sonuçlanmamıştı; İsrail ise bölgede tek F-35 kullanıcısı olma konumunu koruyordu. Kongre'deki 30 günlük sürenin sonunda Riyad için bu tablo değişmiş olacak.
