TÜİK bu sabah saat 10.53'te açıkladığı Eylül ayı verisiyle ekonomi gündemini hareketlendirdi: Tüketici güven endeksi bir ayda yüzde 1,3 artışla 91,9 puana çıktı. Zam ve enflasyon tartışmalarının sürdüğü günlerde gelen bu yükseliş, "vatandaşın ekonomiye bakışı gerçekten bu kadar mı değişti" sorusunu beraberinde getirdi.
Tüketici güven endeksi ne anlama geliyor?
TÜİK ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) birlikte yürüttüğü Tüketici Eğilim Anketi'ne dayanan bu endeks, hanelerin hem mevcut hem de önümüzdeki 12 aya ilişkin ekonomik beklentilerini ölçüyor. Skalada 100 puanın üzeri "iyimser", altı ise "kötümser" tabloya işaret ediyor; Eylül'deki 91,9 puan hâlâ eşik değerin altında kalsa da son dönemin en hızlı aylık yükselişlerinden birine imza attı.
Bu rakam en son ne zaman bu kadar yüksekti?
TÜİK verilerine göre tüketici güven endeksinin 91,9 puana çıkması, Temmuz 2018'den bu yana kaydedilen en yüksek seviye anlamına geliyor. O tarihte endeks 92,9 puandaydı; aradan geçen sekiz yıl boyunca tüketici güveni bir daha bu bandın üzerine çıkamamıştı. Ağustos'ta 90,8 olan endeks, tek ayda 1,1 puan birden tırmandı.
Anketin alt kalemlerine bakıldığında en sert hareket, hanelerin dayanıklı tüketim malına harcama yapma isteğinde görüldü. Bu gösterge bir ayda yüzde 3,6 birden yükselerek 105,1'den 108,8'e çıktı; dört ana alt göstergenin en güçlü artışı oldu. Buna karşılık hanenin mevcut maddi durumunu ölçen kalem hafifçe geriledi.
| Gösterge | Ağustos | Eylül | Aylık değişim |
|---|---|---|---|
| Tüketici güven endeksi | 90,8 | 91,9 | %1,3 |
| Mevcut dönemde hanenin maddi durumu | 75,4 | 75,3 | -%0,1 |
| Gelecek 12 ayda hanenin maddi durum beklentisi | 93,1 | 93,7 | %0,6 |
| Gelecek 12 ayda genel ekonomik durum beklentisi | 89,4 | 89,8 | %0,5 |
| Gelecek 12 ayda dayanıklı tüketim malına harcama düşüncesi | 105,1 | 108,8 | %3,6 |
Artışın arkasında TOKİ'nin faizsiz kredi kampanyası mı var?
TÜİK açıklaması tek bir nedene işaret etmiyor; ancak aynı hafta Google'da ekonomiyle ilgili en çok aranan başlıklar arasında TOKİ'nin faizsiz kredi modeliyle yürüttüğü Katılımevim kampanyası da yer aldı. Konut ve kredi cephesindeki bu hareketliliğin hane halkının beklentilerine ne ölçüde yansıdığı, TÜİK'in önümüzdeki ay açıklayacağı Ekim verisiyle daha net görülecek.
Endeksin hâlâ 100 eşik değerinin altında kalması, tüketicilerin genelinin ekonomiye temkinli baktığını gösteriyor. Buna karşın art arda gelen aylık artışlar, özellikle harcama isteğindeki sıçrama, önümüzdeki aylarda perakende ve konut sektöründe nasıl bir hareketlilik yaratacağı merakla izlenecek.
