ABD ordusu, İran'a karşı sürdürdüğü deniz ablukasını delmeye çalıştığını öne sürdüğü Panama bayraklı bir ticari kargo gemisini Umman Körfezi'nde vurdu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 11 Ekim Pazar günü yaptığı açıklamada M/V Ocean Molica adlı geminin etkisiz hâle getirildiğini duyurdu.
ABD ordusu Umman Körfezi'ndeki gemiyi nasıl vurdu?
CENTCOM'a göre gemi uyarılara uymadı. Bunun üzerine ABD güçleri geminin kıç tarafını hassas mühimmatla vurdu ve itiş sistemini devre dışı bıraktı. Etkisiz hâle getirmek, geminin hareket kabiliyetinin elinden alınması demek. Komutanlık, bu büyük kargo gemisinin İran'daki bir limandan ayrıldıktan sonra bölge sularından geçmeye çalıştığını söyledi. Açıklamada vuruşun saati, kullanılan mühimmatın türü, geminin kalkış limanı, yükü ve varış noktası yer almıyor.
Gemideki mürettebata ne oldu?
CENTCOM, mürettebata zarar verilmediğini bildirdi. Mürettebatın sayısı, uyrukları ve olası yaralanmalar hakkında başka bilgi paylaşılmadı. Gemiyi işleten şirketten ya da İran'dan gelen bir yanıt da henüz aktarılmadı. Geminin şu an nerede olduğu, çekilip çekilmediği ya da bir limana yönlendirilip yönlendirilmediği de açıklanmış değil.
ABD'nin İran ablukası nedir, şimdiye kadar kaç gemi durduruldu?
Abluka, bir ülkenin limanlarına giren ve çıkan gemilerin askerî güçle engellenmesi demek. CENTCOM'un rakamlarına göre ABD, 14 Temmuz'dan bu yana İran limanlarına yönelik bu uygulamayı sürdürüyor. Bu sürede 4 ticari gemi etkisiz hâle getirildi, 135 gemi geri çevrildi. ABD ordusu ayrıca İran Devrim Muhafızları Ordusu'yla bağlantılı olduğunu öne sürdüğü bir 'gölge ağ' gerekçesiyle 10 tankeri imha ettiğini açıkladı.
Ağustos'ta da aynı ablukada Panama bayraklı Vela Nova adlı bir gemi Umman Körfezi'nde vurulmuştu. CENTCOM o olayda geminin sivil mürettebatının uyarıları görmezden geldiğini söylemişti.
İran ise ablukanın kaldırılmasını ABD'ye ilettiği yedi şart arasında sayıyor. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai bu şartlardan birkaçını daha önce kamuoyuna duyurmuştu: savaşın tüm cephelerde bitmesi, deniz ablukasının kalkması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması. Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi de Eylül'de ABD'nin deniz ablukasının ve ekonomik savaşın bitirilmesini şartlar arasında saymıştı. Rızai 12 Ekim'de ise Washington'ın şartların bir kısmını kabul ettiğini ama bu yanıtın yetersiz kaldığını yazdı.
Panama bayraklı gemi ne demek, Panama olayın tarafı mı?
Bayrak, geminin hangi ülkede tescilli olduğunu gösterir; sahibinin ya da mürettebatın uyruğunu değil. Armatörler vergi, düzenleme ve maliyet nedenleriyle gemilerini başka ülkelerin siciline kaydettirebilir; bu yüzden bayrak ile geminin gerçek sahibi çoğu zaman farklı ülkelerde olur. Panama, dünyanın en kalabalık gemi sicillerinden birine sahip olduğu için çok sayıda ticari gemi bu bayrağı taşıyor. Bir geminin Panama bayraklı olması, Panama devletinin ABD-İran gerginliğinde taraf olduğu anlamına gelmiyor.
Umman Körfezi nerede, Hürmüz Boğazı ile bağlantısı ne?
Umman Körfezi, Hürmüz Boğazı'ndan Arap Denizi'ne açılan sulara verilen ad; kıyıları İran, Umman, Birleşik Arap Emirlikleri ve Pakistan'a uzanıyor. Hürmüz ise Basra Körfezi'ni bu suya bağlayan dar geçit ve dünya petrol ticaretinin can damarlarından biri. Gemi vurulduktan bir gün sonra Rızai, ABD donanmasının Hürmüz Boğazı'nı yeniden açamadığını da öne sürdü. Rızai'nin ABD ile müzakere çıkışının ayrıntıları ayrı haberimizde.
