ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), cuma gecesi ülke genelindeki tüm havalimanlarında kalkışları durdurdu. Karar, hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorunu yüzünden alındı. Yasağın ardından Flight Radar gibi takip sitelerinde seferleri izleyenler, uçakların ne zaman kalkacağını merak etti. Türkiye saatiyle 14 Kasım Cumartesi sabaha karşı yasak kaldırıldı, ama binlerce sefer çoktan aksamıştı. Washington'daki yetkililer olayın nedenini önce “iletişim sorunu” diye açıkladı, sonra tabloyu biraz daha netleştirdi.
ABD uçuşlar durduruldu mu, FAA neden durdurdu?
Evet, FAA tüm ABD'de uçuş kalkışlarını durdurdu. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy açıklamasında, kararın bütün hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorununun ardından alındığını söyledi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise olayın bir telekomünikasyon kesintisinden ibaret olduğunu belirtti. Daha sonra Duffy, kesintinin arkasında aşırı yüklenen ve tutarsız veri vermeye başlayıp kendini kapatan ağ cihazlarının, yani anahtar ve yönlendiricilerin bulunduğunu anlattı. Yani FAA'nın ilk gerekçesi olan “iletişim sorunu”, teknik bir altyapı arızası olarak biçimlenmiş oldu.
ABD'de uçuş yasağı ne zaman kalktı?
Yasak, bazı haberlere göre yaklaşık dört buçuk saat sürdü ve Cumartesi sabaha karşı kalktı. Kalkıştan sonra da tablo hemen normale dönmedi. Gecikmeler ve iptaller devam etti; bazı havalimanlarında yolcular saatlerce beklemek zorunda kaldı. Başlangıçta ülkede hâlâ havada olan uçaklar vardı. Yasak yalnızca yeni kalkışları durduruyordu, yani inişler sürdü. Etkilenen sefer sayıları kaynaktan kaynağa değişiyor: on binin üzerinde seferde gecikme, binlerce seferde iptal ve yüzlerce uçağın başka havalimanlarına yönlendirilmesi bildirildi. Kesin rakamı FAA ve havayolları verecek. Flight Radar gibi takip ekranlarındaki durum bilgisi, resmî gecikme kaydının yerini tutmaz.
ABD'deki uçuş durdurma siber saldırı mıydı?
Şimdilik hayır görünüyor. Mullin, olayın ABD'ye yönelik kötü niyetli bir saldırı olduğuna dair bir işaret bulunmadığını söyledi. FBI'ın siber saldırı şüphesini reddettiği de bildirildi. Yazılım güncellemesi, eski altyapı ve FAA'nın merkezî sisteminde yaşanan bir arıza ihtimali ise ayrıca inceleniyor. Sosyal medyada dolaşan, olayı kıyamet senaryolarına bağlayan yorumların hiçbirinin resmî bir dayanağı yok; yetkililerin tek tek açıkladığı sebepler teknik arıza üzerinde duruyor.
İngiltere'deki ABD üssünde ne oldu?
Aynı saatlerde İngiltere'deki RAF Lakenheath hava üssü yakınlarında şüpheli dron faaliyeti tespit edildi ve ABD personeline sığınaklara geçmeleri talimatı verildi. Bu olayın ABD'deki uçuş durdurmayla bir bağı olup olmadığı bilinmiyor. Yetkililer iki gelişmeyi birbirine bağlayan bir açıklama yapmadı.
Flight Radar nedir, ABD'deki uçuşlar nasıl takip edilir?
Flight Radar, uçakların gerçek zamanlı konumunu harita üzerinde gösteren bir uçuş takip hizmeti. Uçakların yayınladığı sinyalleri toplayıp haritaya taşıyor. Herhangi bir sefer için kalkış, iniş saati, rota ve gecikme durumu Flight Radar gibi uygulamalarda ücretsiz görülebiliyor. Böyle uçuş yasaklarında insanlar, uçağın havada mı yerde mi olduğunu, rötarının kaç saat olduğunu Flight Radar üzerinden kontrol ediyor. Yine de resmî gecikme ve iptal bilgisini havayolu şirketleri ve FAA veriyor; haritadaki görüntü yedek bilgi olarak okunmalı.
Bu uçuş yasağı Türkiye'den ABD'ye gidecekleri etkiler mi?
Yasak kalktığı için yeni kalkışlar yeniden başladı. Ancak binlerce iptal ve gecikme, havayollarının tarifelerini birkaç saat, belki bir iki gün sarsabilir. Türkiye'den ABD'ye ya da ABD içinde aktarmalı uçacak yolcular Flight Radar'a bakmak yerine sefer saatini havayolundan kontrol etmeli. Bu olayla ilgili Türkiye'den bir sefer iptali açıklaması henüz gelmedi.
