ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için övgü dolu sözler söyledi. Beyaz Saray'dan ayrılırken gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump'ın, Türkçeye harika bir arkadaşım diye yansıyan sözleri 13 Ekim Salı akşamı basına düştü. Bu sözlerin hangi soruya cevap olarak söylendiği, iltifatın kendisinden daha ilginç.
Trump'a hangi soru soruldu, Husiler neden gündemde?
Trump, ara seçim kampanyası için Alaska'ya hareket etmeden önce Beyaz Saray'ın bahçesinde gazetecilerle konuştu. Basına yansıyan bilgilere göre kendisine, Yemen'deki İran destekli Husilere karşı olası bir adımda Türkiye'nin de yer almasını isteyip istemeyeceği soruldu. Husilerin Suudi Arabistan'a saldırıları günlerdir sürüyor. ABD'de ara seçimler 3 Kasım'da yapılacak.
Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan için başka ne söyledi?
Yanıt kısa ve sıcaktı. Türkçe aktarımlarda cümle farklı kelimelerle yer alıyor: kimi yerde harika bir arkadaşım, kimi yerde çok iyi bir dostum diye geçiyor. Ortak nokta, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a büyük saygı duyduğunu söylemesi. Bazı aktarımlarda Trump'ın isteyebileceğini ve talebini Erdoğan'ın olumlu karşılayacağını düşündüğünü söylediği, bir aktarımda ise Erdoğan'la görüşebileceğini ifade ettiği yazılıyor.
Trump İran için ne dedi?
Erdoğan sorusuyla aynı konuşmada İran da gündeme geldi. Bir aktarıma göre Trump, İran'ı başarısız bir ülke olarak niteledi; iki ayrı aktarımda ise İran konusunda kısa süre içinde bir karar vereceklerini söyledi. Kararın içeriğine, hangi adımı kapsayacağına dair bir ayrıntı aktarılmadı.
Trump Türkiye'den Husilere karşı destek isteyecek mi?
Henüz belli değil. Trump isteyebileceğini söyledi ama bir karar açıklamadı; Husilere yönelik saldırı kararı alıp almadığı sorusunu da yanıtsız bıraktığı aktarıldı. Türkiye'nin böyle bir adıma katılımına dair Ankara'dan bir açıklama elimizde yok. Aynı gün Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'la telefonda görüşüp Husi saldırılarını en sert biçimde kınamıştı; açıklamada asker ya da askerî destekten söz edilmiyordu. Görüşmenin ayrıntılarını ayrıca yazdık.
Husi saldırılarında son durum ne?
Trump'a sorulan soru boşlukta değil. Suudi resmî açıklamalarına dayanılarak aktarıldığına göre Husilerin Riyad'a ve Doğu Bölgesi'ndeki Aramco tesislerine yönelik füze ve İHA saldırıları gece boyunca patlama sesleri duyulmasına yol açtı. Engellenen füzelerin parçaları Riyad'da 4 kişiyi yaraladı, 15 binada hasar bıraktı; Suudi Enerji Bakanlığı da Aramco'nun Zahran'daki idari binasının hedef alındığını duyurdu. Yemen Başkanlık Konseyi ise Suudi desteğiyle yürüyen Yemen Şafağı operasyonunun hedefine ilerlediğini açıkladı. İstanbul'dan Riyad'a seferler askıya alındı.
Türkiye ile ABD arasında son temaslar neler?
Bu iltifat havada kalmış bir cümle değil. Basına yansıyan bilgilere göre iki lider en son 22 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında görüşmüştü; Trump, Ocak ayında da Erdoğan'la yaptığı bir telefon görüşmesini çok iyi diye nitelemişti. Türkiye ayrıca Suudi Arabistan ve Pakistan'la birlikte Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın tarafı. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, Bangkok'taki IMF yıllık toplantılarında Mısır'ın bu anlaşmaya katılmayı ciddi biçimde değerlendirdiğini söyledi.
Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşecek mi?
Bir tarih ya da saat açıklanmadı. Trump'ın kısa süre içinde dediği şey, aktarımlara göre Erdoğan'la görüşme değil, İran kararı. Yeni bir telefon ya da buluşma planı olup olmadığına dair resmî bilgi elimizde yok. Cumhurbaşkanlığı cephesinden de Trump'ın harika bir arkadaşım sözlerine dair bir yanıt elimize ulaşmadı. Trump'ın aynı günlerde İran'a ilişkin Çin ve Rusya mesajını ise ayrı bir haberde anlattık.
