ABD'de Bill Gates yapay zeka vergisi önerdi. Microsoft'un kurucu ortağı Bill Gates, The New York Times'tan Ezra Klein'a verdiği röportajda, bir işi insan yerine robot ya da yapay zeka yaptığında da şirketlerin vergi ödemeye devam etmesi gerektiğini savundu. Gates'in robot vergisi önerisi, ABD'de çalışan ve işverenin birlikte ödediği FICA (Sosyal Güvenlik ve Medicare) payroll vergisine dayanıyor.
Bill Gates yapay zeka vergisi önerisini nerede dile getirdi?
Gates öneriyi The New York Times'ın Ezra Klein ile yaptığı röportajda gündeme getirdi; program salı günü yayımlandı. Gates burada, çalışanların nasıl destekleneceğine toplumun karar vereceğini, bunun yapay zeka insanların yerini alırken de geçerli olduğunu söyledi.
Robot vergisi nedir?
Robot vergisi, insan çalışanların yerini alan otomasyon sistemlerinin vergilendirilmesi fikrine verilen ad. Mantık şu: bir iş insan elinden makineye geçtiğinde kamu, o çalışanın ödediği vergi ve primlerden mahrum kalıyor; makine bu boşluğu doldurmazsa vergi geliri azalıyor. Gates'in önerisi bu fikri FICA üzerinden somutlaştırıyor.
Yapay zeka vergisi tam olarak nasıl işleyecek?
Gates'in tarif ettiği sistem iki yoldan işleyebiliyor. Birincisinde önce bir çalışma birimi tanımlanıyor; o birimi insan da yerine getirse robot da, işi yaptıran şirket bir insan çalışan için ödenecek FICA tutarını ödüyor. İkincisinde ise yapay zeka sistemlerinin kullandığı işlem gücü ya da token miktarı üzerinden küçük vergiler alınıyor. Yani vergi, işi kimin yaptığına değil, yapılan işin kendisine bağlanıyor. Gates bu iki yaklaşımı, otomasyonun vergi gelirinde açacağı boşluğu kapatmak için öne sürdü.
Yapay zeka token'ı nedir, token vergisi nasıl çalışır?
Token, dil modellerinin metni parçalayıp işlediği en küçük birim; yapay zeka hizmetlerinin kullanım bedeli de çoğunlukla işlenen token sayısına göre hesaplanıyor. Vergi ya da harç token'a bağlanırsa, yapay zekanın ne kadar iş yaptığı üzerinden gelir toplanmış olur. Gates, token üzerinden alınacak vergiyle insandan yapay zekaya geçişin hızının yavaşlatılabileceğini de dile getirdi.
Robot vergisi neden isteniyor, para nereye harcanacak?
Gates'in gerekçeleri arasında otomasyon yüzünden azalacak vergi gelirini korumak, işini kaybedenlerin yeniden eğitilmesini finanse etmek ve sosyal güvenlik ağını güçlendirmek yer alıyor. Bu çerçevede yapay zeka vergisinin geliri, ABD'de işini yapay zekaya kaptıranların desteklenmesine ayrılacak bir kaynak olarak düşünülüyor.
FICA vergisi nedir?
FICA, ABD'de çalışanların ve işverenlerin ödediği, Sosyal Güvenlik ile Medicare programlarını finanse eden payroll vergisi. Gates'in önerisinde bu vergi, işi makine yaptığında da işlemeye devam ediyor; böylece bir işçinin yerini alan robot, kamunun o işçiden alacağı payı ortadan kaldırmamış oluyor.
Bill Gates kimdir?
Bill Gates, Microsoft'u 1975'te Paul Allen ile birlikte kuran girişimci ve filantrop. Yapay zekanın iş dünyasına ve istihdama etkisi üzerine görüş bildiren isimlerden biri olan Gates, 2017'de robot vergisini gündeme getirenler arasında yer almıştı.
Bill Gates robot vergisini ilk kez ne zaman önerdi?
Gates robot vergisi fikrini ilk kez 2017'de Quartz'a verdiği bir röportajda gündeme getirmişti; o dönem, insanın işini üstlenen robotun da insan işçi gibi vergilendirilmesi gerektiğini savunmuştu. Aradan dokuz yıl geçtikten sonra aynı görüşü bu kez yapay zeka dönemine uyarlayarak, token önerisiyle birlikte yeniden dile getirdi.
