ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Irak'taki askeri misyonu 30 Eylül 2026 itibarıyla sona eriyor. Koalisyon 2014'te DEAŞ'a karşı Irak'a dönmüştü; aradan geçen 12 yılın ardından üsler Irak makamlarına devrediliyor, koalisyon karargahı kapanıyor ve Erbil'deki son platformdan Amerikan personeli ile savunma sistemleri çekiliyor. Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah Numan, Erbil'den çekilme sürecinin devam ettiğini ve 30 Eylül'de tamamlanacağını duyurdu.
ABD'nin Irak'tan çekilmesi ne zaman ve nasıl tamamlanıyor?
Irak hükümeti 30 Eylül'ü koalisyon misyonunun resmî bitiş tarihi olarak ilan etti; Bağdat'ta resmî törenler ve 1 Ekim'de bir “Egemenlik Konferansı” planlanıyor. Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım el-Araci, Erbil'deki tüm ABD personelinin ve savunma sistemlerinin bu tarihe kadar ülkeden ayrılacağını söyledi. Bazı Amerikan askerlerinin Ürdün başta olmak üzere bölgedeki diğer noktalara kaydırılacağı, Suriye'deki DEAŞ karşıtı operasyonların oradan destekleneceği bildiriliyor.
Amerikan askerleri Irak'ı tamamen mi terk ediyor?
Hayır, en azından Washington'un dili bu yönde değil. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Tim Hawkins, 30 Eylül'ün “mevcut misyonun sonu” olduğunu, tam bir çekilme anlamına gelmediğini vurguladı. ABD'nin Iraklı ve Kürt ortaklarla istihbarat paylaşımı, silah programları ve ikili güvenlik anlaşmaları üzerinden çalışmaya devam edeceği belirtiliyor. Yani koalisyon çatısı kalkıyor, ikili ilişki sürüyor.
Erbil ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi neden çekilmeden endişeli?
Bağdat egemenliğin tamamlandığını kutlarken Erbil bir hava savunma boşluğundan çekiniyor. Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başbakanı Mesrur Barzani, bölgenin füze ve İHA saldırılarına karşı gelişmiş hava savunma sistemlerine sahip olmadığını, bunları Bağdat'ın onayı olmadan edinemeyeceğini söyledi. Barzani, 2011'deki çekilmenin ardından doğan güvenlik boşluğunun DEAŞ'ın yükselişine zemin hazırladığını hatırlattı. Son dönemde Kürdistan Bölgesi'ne yönelik dron ve füze saldırıları bu endişeyi büyütüyor.
Irak'tan çekilme Türkiye'yi nasıl etkiler?
Ankara açısından ilk başlık sınır güvenliği. Türkiye ile Irak, 23 Eylül'de New York'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin görüşmesinin ardından ortak basın açıklaması yayımladı. Açıklamada Sincar'da devlet otoritesinin tam olarak tesis edileceği ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığının sona ereceği belirtildi; Türk askerinin Başika-Zilkan yerleşkesini Irak'ın güvenlik alanındaki ilerlemesine bağlı olarak kademeli biçimde federal hükümete devredeceği ifade edildi. Koalisyonun çekilmesi, Bağdat'ın kuzeyde tek muhatap hâline gelmesi anlamına geliyor.
PKK ve Türkmenler için çekilme ne anlama geliyor?
PKK'nın silah bırakma sürecinin Irak boyutunda Sincar öne çıkıyor. Koalisyonun hava gücü ve istihbarat şemsiyesi kalktığında bölgedeki güvenlik denklemini Irak ordusu, Peşmerge ve Haşdi Şabi gibi yerel aktörler belirleyecek. Bu, Ankara için hem fırsat hem risk barındırıyor: Bağdat'ın Sincar'da otoriteyi tam kurması PKK varlığını azaltabilir, ancak boşluğun hangi güç tarafından doldurulacağı belirleyici olacak. Kerkük ve Telafer gibi Türkmen nüfusun yoğun olduğu bölgelerde ise güvenlik ve idari denge, çekilmenin ardından yakından izlenecek konular arasında; Ankara'nın Türkmenlerin haklarını koruyan Irak birliği vurgusunu sürdürmesi bekleniyor.
Kalkınma Yolu ve enerji açısından ne değişir?
Erdoğan-Zeydi açıklamasında ticaret ve yatırım hacminin artırılması ve özellikle Kalkınma Yolu gibi ortak stratejik projelerin hızlandırılması da yer aldı. Irak'ta güvenlik ortamının yatışması, Türk müteahhitlik ve enerji şirketleri ile Irak-Türkiye hattındaki ticaret için istikrar demek. Bölgede yeni bir dron veya füze dalgası yaşanırsa bu hattın en çok etkileneceği alanlardan biri de yine bu projeler olacak.
Sonraki adım ne olacak?
Gözler 1 Ekim'deki Egemenlik Konferansı'na ve CENTCOM ile Bağdat arasındaki yeni ikili çerçeveye çevrildi. Erbil'in hava savunma talebine Bağdat'ın nasıl yanıt vereceği ve DEAŞ hücrelerinin Suriye sınırındaki hareketliliği, çekilmenin gerçek sınavı olacak.
