ABD, Suriye'ye yönelik savunma ihracatı kısıtlamasını kaldırdı: ABD Dışişleri Bakanlığı, Suriye'yi Uluslararası Silah Ticareti Tüzüğü'nün (ITAR) 126.1 maddesindeki ret politikası listesinden çıkardı. Bakanlığın Savunma Ticareti Kontrolleri Müdürlüğü'nün (DDTC) hazırladığı nihai kural 30 Eylül 2026'da Federal Register'da yayımlandı ve 1 Ekim 2026'dan itibaren yürürlükte. Bundan sonra Suriye'ye savunma malzemesi ve hizmeti transferi başvuruları tek tek, vaka bazında değerlendirilecek.
ABD Suriye'ye yönelik savunma ihracatı kısıtlamasını ne zaman ve nasıl kaldırdı?
Karar, Federal Register'da “International Traffic in Arms Regulations: Syria Country Policy Revision” başlığıyla yayımlanan kuralla alındı (belge no: 2026-20082). Kural, ITAR'ın 126.1 maddesindeki ülke listesinden Suriye'yi siliyor. Böylece ABD'nin Suriye ile ilgili savunma malzemesi ve hizmetlerinin ihracı, ithali ve satışı için lisans ve diğer onayları reddetme politikası sona eriyor.
ITAR 126.1 nedir, ret politikası ne anlama geliyor?
ITAR, ABD'nin Silah İhracatı Kontrol Yasası'nı (AECA) uygulayan; savunma malzemeleri, teknik veriler ve savunma hizmetlerinin ihracını, ithalini ve devrini düzenleyen tüzük. Tüzüğün 126.1 maddesi, ABD'nin lisans ve diğer onayları vermeme politikası yürüttüğü ülkeleri sıralıyor; listedeki bir ülkeye Amerikan menşeli savunma malzemesi, teknik veri ya da hizmet verilmesi esas olarak reddediliyor. Suriye bu listeden çıkarıldığı için başvurular artık otomatik ret yerine DDTC'nin incelemesinden geçecek.
Artık Suriye'ye ABD silahı satılabilir mi?
Doğrudan bir satış kararı yok. Dışişleri Bakanlığı'nın düzenlemesine göre Suriye'ye yönelik savunma malzemesi ve hizmet transferi başvuruları, eskiden uygulanan kapsamlı ret politikası yerine her biri ayrı ayrı incelenerek lisanslandırılacak. Yani kapı kapalı olmaktan çıkıp “vaka bazlı değerlendirme” aşamasına geçti; her ihracatın DDTC'den lisans alması gerekiyor.
DDTC nedir, hangi lisansları veriyor?
DDTC, ABD Dışişleri Bakanlığı'na bağlı Savunma Ticareti Kontrolleri Müdürlüğü. ABD Mühimmat Listesi'ndeki (USML) savunma malzemelerinin ihracı için lisans ve anlaşma onaylarını bu birim veriyor; kalıcı ihracatlarda DSP-5 lisansı, yabancı ortaklarla teknik yardım ve üretim işbirliğinde ise TAA ve MLA gibi anlaşmalar devreye giriyor. Suriye'nin ret listesinden çıkmasıyla bu başvuru kanalları artık Suriye için de işleyebilecek.
ABD'nin Suriye'ye yönelik kısıtlamaları ne zaman başladı, karar neden şimdi geldi?
ABD'nin Suriye'ye yönelik ilk savunma ticareti kısıtlaması 29 Aralık 1979'da yürürlüğe girdi; bu tarih, Suriye'nin terörizme destek veren devletler listesine alındığı gün olarak biliniyor. Kısıtlama rejiminin çözülmesi, Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024'te devrilmesinden sonra başlayan yaptırım gevşetme sürecinin bir halkası: Ticaret, Dışişleri ve Hazine bakanlıkları adım adım düzenlemeler yaptı. Suriye'nin “terörizme destek veren devlet” statüsünün 24 Ağustos 2026 itibarıyla kaldırılması da yeni kuralın yolunu açtı.
Suriye'ye yönelik savunma ihracatı yasağı tamamen kalktı mı?
Hayır. Yeni kural, ret politikasını sona erdiriyor; ancak ITAR kapsamındaki her ihracat için lisans alma zorunluluğu Suriye için de sürüyor. Başvurular, ABD'nin dış politika ve ulusal güvenlik değerlendirmeleri çerçevesinde tek tek ele alınacak; sonuçta onay da ret de mümkün. Haberlerde belirli bir silah satışı ya da ihracat paketi duyurulduğuna dair bilgi yok.
