Avrupa'da 5 Kasım Perşembe günü uçaklara yönelik sahte bomba ihbarları, bu hafta üçüncü kez yeni bir dalga hâlinde geldi. Fransa, İtalya, Çekya, Bulgaristan, Avusturya, Romanya ve Belçika'yı ilgilendiren uçuşlar hedef alındı; İtalyan, Fransız ve Bulgar savaş uçakları havalanıp bazı yolcu uçaklarına eşlik etti. Hiçbir uçakta patlayıcı bulunmadı, üç uçuş rotasından saptırıldı. Dolaşıma giren harita grafiği, bir günde 15 uçuşun ihbar aldığını gösteriyor.
Videodaki haritada hangi ülkede kaç uçuş var?
Dolaşıma giren 10 saniyelik grafikte ihbar alan uçuşlar ülkelere göre şöyle işaretlenmiş:
| Ülke | İhbar alan uçuş |
|---|---|
| Çekya | 4 |
| Bulgaristan | 3 |
| İtalya | 3 |
| Avusturya | 2 |
| Fransa | 1 |
| Romanya | 1 |
| Belçika | 1 |
| Toplam | 15 |
Bu sayı kesin bir resmî toplam değil. Aynı günü anlatan haber derlemelerinde hedef alınan uçuş sayısı 14 ile 27 arasında değişiyor; farkın nedeni uçuşların farklı ölçütlerle sayılması.
Perşembe günü hangi uçuşlar hedef alındı, ne oldu?
| Uçuş | Ne oldu? |
|---|---|
| Aer Lingus, Dublin–Roma | Fransız savaş uçaklarının eşliğinde Paris'in yaklaşık 100 kilometre batısındaki Évreux askerî üssüne yönlendirildi, güvenle indi |
| Finnair, Helsinki–Roma | İtalyan savaş uçaklarının eşliğinde Fiumicino'ya indi; havayolu olağan dışı bir şey bulunmadığını açıkladı |
| Finnair, Helsinki–Viyana (AY1471) | Ayrı bir tehdidin hedefi oldu |
| Ryanair, Madrid–Sofya ve Kopenhag–Sofya | Bulgar hava kuvvetlerinin eşliğinde Sofya'ya planlandığı gibi indi |
| Ryanair, Londra Stansted–Sofya | Bulgar savaş uçaklarının eşliğinde Plovdiv Havalimanı'na yönlendirildi |
Hafta içinde Prag'a inecek dört uçak da hedef alındı. İhbarlar anonim e-posta adreslerinden geldi, Çek polisi tehditlerin inandırıcılığını düşük gördü ve uçaklar sorunsuz indi. Kopenhag'a gelen iki uçak için de ihbar yapıldı; polis yolcular ve havalimanı için tehlike olmadığını açıkladı. Milano'dan Varşova'ya giden bir Wizz Air uçağı ise Viyana'ya yönlendirildi.
Savaş jetleri nerede havalandı?
İtalya'da Helsinki–Roma uçağına savaş uçakları eşlik etti. Fransa'da Başbakanlık, pilotun yetkililerle beklendiği gibi iş birliği yapmadığını belirterek savaş uçaklarının Aer Lingus uçağını önleyip eşlik etmesini emrettiğini duyurdu; Évreux Cumhuriyet Savcısı Rémi Coutin ise pilotun askerî üsse inmeyi reddedip sivil bir havalimanını tercih ettiğini öne sürdü. Bulgaristan'da üç Ryanair uçağı savaş uçaklarının eşliğinde indi; İçişleri Bakanlığı üçünde de arama yapıldığını ve patlayıcı bulunmadığını bildirdi.
Hafta başında, Pazartesi günü, Londra Luton'dan Sofya'ya giden bir Wizz Air uçağı bomba ihbarı üzerine Budapeşte'ye yönlendirilmiş, Macar Gripen savaş uçakları uçağa eşlik etmişti.
Mesajlarda "Erkek Devleti" imzası var, ama kimse üstlenmedi
Sofya ve Roma havalimanlarına gönderilen tehdit metinlerinde kadın düşmanı ifadeler yer aldı ve metinler "Erkek Devleti savaşçıları" adına yazılmış gibi sunuldu. Sofya'ya gelen mesaj, Bulgaristan'a giden üç Ryanair uçağında patlayıcı bulunduğunu ve 60 dakika sonra patlama olacağını iddia ediyordu; aynı metnin Roma havalimanlarını işleten şirkete iki uçuşla ilgili gönderildiği bildirildi.
"Erkek Devleti", Rusya merkezli aşırı sağcı bir hareket olarak biliniyor; Rus mahkemeleri hareketi 2021'de "aşırılıkçı" ilan etmişti. Ancak mesajların bu hareketle bağlantısı doğrulanmış değil ve hiçbir grup ya da kişi ihbarların tamamını üstlenmedi.
Avrupa Birliği ne dedi, bu bir hibrit saldırı mı?
AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas, X'ten yaptığı açıklamada sivillere yönelik her tehdidin kabul edilemez olduğunu, olayların birbiriyle bağlantılı olup olmadığı konusunda sonuca varmanın ise erken olduğunu söyledi.
Havacılık güvenliği şirketi Dyami'nin başkanı Eric Schouten, hibrit savaşın havacılığı da vurabilecek çok cepheli bir tehdit olduğunu belirtti. Cyviation'ın genel müdürü Eliran Almog ise sahte ihbarların operasyonları aksatabileceğini, ayrıca havayollarının, havalimanlarının ve yetkililerin tepkisini gözlemek için de kullanılabileceğini söyledi. Avrupalı yetkililer son dönemde hibrit saldırılarda artış olduğunu, bunların bir kısmının Rusya ya da İran'la ilişkilendirildiğini belirtiyor; iki ülke de sorumluluğu reddediyor. Bu dalgayı herhangi bir devlete bağlayan resmî bir açıklama ise yok.
Bu hafta neler yaşandı?
| Gün | Gelişme |
|---|---|
| Pazartesi, 2 Kasım | Londra Luton–Sofya Wizz Air uçağı Budapeşte'ye yönlendirildi, Macar savaş uçakları eşlik etti |
| Salı, 3 Kasım | En az yedi, bazı derlemelere göre 10 uçuş hedef alındı; İspanya, Polonya ve Danimarka'da uçaklar arandı, Varşova'da bir havalimanı kısa süre kapandı |
| Perşembe, 5 Kasım | Hedef alınan uçuş sayısı kaynağa göre 14 ile 27 arasında; üç uçuş rotasından saptırıldı, İtalyan, Fransız ve Bulgar savaş uçakları havalandı, patlayıcı çıkmadı |
Avrupa hava trafik kuruluşu Eurocontrol'e göre Perşembe günü kıta genelinde 25.072 uçuş planlanmıştı; hedef alınan uçuşlar bunun çok küçük bir bölümü.
Kapak fotoğrafları (arşiv görüntüsü): Air France'a ait bir Airbus A350 (Steven He, kamu malı) ve Lufthansa'ya ait bir Airbus A321neo (TJDarmstadt, CC BY 2.0).
