ABD Hazine Bakanlığı, İran petrolünü yaptırımlardan kaçırarak taşıdığı öne sürülen İran gölge filosuna bağlı yeni bir ağı yaptırım listesine aldı. Hazine'nin Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) 4 Kasım'da duyurduğu kararın merkezinde Hindistan merkezli bir denizcilik ağı var. Bu kez hedefte İran gölge filosundaki gemilerin kendisi değil, onlara bayrak ve belge sağladığı öne sürülen bir ağ bulunuyor.
İran gölge filosu nedir?
İran gölge filosu, yaptırımlara rağmen İran petrolünü denizden taşıdığı öne sürülen gemiler ağına verilen ad. Bu gemiler genellikle eski tankerlerden oluşuyor; sahte ya da sık değiştirilen bayraklarla seyrettiği, sigortasız olduğu ve konum bilgilerini gizlediği öne sürülüyor. Böylece petrolün nereden çıktığı ve kime gittiği kâğıt üzerinde izlenemiyor.
ABD yaptırım son dakika: İran'ın gölge filosuna ne yapıldı?
ABD Hazinesi, Hindistan merkezli bir denizcilik ağına ve bağlantılı iki kişiye daha yaptırım getirdi. Duyuruya göre ağ, yaptırım altındaki gemilere sahte bayrak ve sertifika sağlıyor. Listede çok sayıda Hindistan merkezli şirket de var; Hazine bu şirketleri İran petrolü taşıyan gemilerin işleyişiyle ilişkilendiriyor. Karar, 'Ekonomik Dışlama' adı verilen çalışmanın bir parçası olarak açıklandı. Yani ağ, İran gölge filosunun arkasındaki kâğıt işini üstlendiği öne sürülen bir yapı.
ABD yaptırım listesine kimler girdi?
Hazine'nin iddiasına göre ağı Suniel Kumar Sharma ile eşi Jaspreet Preeti Shahid yönetiyor. Çift ile birlikte çok sayıda Hindistan merkezli şirket listeye alındı. Şirketlerin tek tek adı ve gemi sayısı açıklanmadı. Yaptırım listesine girmek bir mahkeme hükmü değil, ABD'nin kendi yetkisiyle aldığı bir karar. Genellikle listedekilerin ABD finans sistemindeki varlıkları donduruluyor ve ABD'li kişi ya da kurumlarla iş yapmaları yasaklanıyor.
ABD yaptırım ağı İran'a nasıl yardım ediyordu?
Sahte kayıt ve belgeyle. İddiaya göre ağ, sahte bayraklar ve sertifikalar hazırlayarak İran gölge filosundaki yaptırımlı tankerlerin kâğıt üzerinde sorunsuz görünmesini sağlıyordu. Duyuruya yansıyan kaygılara göre bu tür gemilerin geçerli bir sigortası da yok; bir kaza ya da petrol sızıntısında kıyı ülkeleri milyarlarca dolarlık zarar görebilir. Yani mesele yalnızca İran'ın petrol satışı değil, İran gölge filosunun denizlerde sigortasız dolaşmasının yarattığı risk.
Bessent ne dedi?
Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'a hangi yoldan destek verirse versin hedefe alınacağını söyledi. Mesajın özü, Washington'ın karşısında ya da yanında olmak gibi net bir ayrımdı. Bessent, taşıma ağlarının da en az petrolü satanlar kadar yaptırımın muhatabı olduğunu vurguladı.
İran ile ABD arasında şimdi ne var?
Yeni ABD yaptırım kararı, iki ülke arasında arabulucuların sahaya indiği bir döneme denk geldi. Katarlı arabulucuların Tahran'daki temasları ve Trump'ın 'anlaşma olabilir' çıkışı haberimizde var. Hürmüz Boğazı'ndan hangi ülkelerin gemilerinin geçtiği ise ayrı bir haberde. İran gölge filosuna yönelik yaptırımlar, İran petrolünün deniz yoluyla piyasaya çıkışını zorlaştırmayı amaçlıyor.
