Yüz binlerce hesabı ilgilendiren fon krizi nedir sorusu, Eylül ayının ortasından beri Türkiye'nin en çok aranan ekonomi başlıklarından biri. Kimi yatırımcı emekli ikramiyesini, kimi birikimini fona yatırmıştı. Şimdi herkes aynı şeyi soruyor: fon krizinde tasfiye kararının ardından kimin parası, hangi takvimle ve nereden çıkacak?
Fon krizi nedir, nasıl başladı?
Fon krizi, bazı portföy yönetim şirketlerine ait yatırım fonlarının yatırımcıya ödeme yapmakta zorlanması ve Borsa İstanbul'daki sert satışlarla büyümesiyle görünür hale geldi. Kriz 15 Eylül'de Pusula Portföy'ün bazı fonlarında yatırımcıya yapılması gereken ödemeleri zamanında gerçekleştiremediğini açıklamasıyla kamuoyuna yansıdı. İki gün sonra, 17 Eylül'de SPK devreye girdi.
Fon krizinin merkezinde Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls Portföy adlı yedi şirket var. SPK bu şirketlere bağlı fonların TEFAS'ta alım satımını durdurdu ve tasfiyeye karar verdi. Kaynaklara göre tasfiye kapsamındaki fon sayısı 130 ila 131, toplam büyüklük yaklaşık 18 milyar dolar, tekil yatırımcı sayısı ise 455 bin düzeyinde.
Fon krizinde yatırımcının parası ne olacak?
SPK'nın açıkladığı plana göre fon portföylerindeki varlıklar nakde çevrilecek, çıkan tutar fon katılma payı sahipliği oranında yatırımcılara dağıtılacak. Tasfiye sürecini İş Bankası ve Ziraat Bankası yürütecek. Paralar, bankaların belirleyeceği dönemlerde, mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına aktarılacak.
Fon tasfiyesi için sıkça anılan 6 ay süresi için SPK'nın notu açık: Bu süre, tasfiyenin mutlaka altı ay süreceği anlamına gelmiyor; piyasa koşullarına ve portföyün yapısına göre işlem daha erken bitebilir. Yani fon krizinde tek bir ödeme günü yok, dilimli bir dağıtım var.
17 Eylül'de emir veren yatırımcı ne olacak?
SPK'nın ödeme açıklamasında dikkat çeken bölüm burası. TEFAS'a 16 Eylül ve öncesinde iletilen alım satım emirleri olağan yoldan işleme alındı. 17 Eylül'de verilen emirler ise iptal edildi; iptalin yatırımcıya zarar yazmayacağı, ilgili kişilerin tasfiye gelirinden pay sahipliği oranında ödeme alacağı bildirildi.
Fon krizinde son durum: soruşturma ve tedbirler
Fon krizinin adli tarafı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nda yürüyor. Soruşturmada aralarında portföy yöneticileri ve şirket yöneticilerinin bulunduğu 51 kişinin yakalandığı, 7 kişi hakkında adli kontrol kararı verildiği aktarıldı. Başsavcılık, Pusula, Tera Yatırım, Hedef Holding ve Bulls Yatırım yöneticileriyle ilgili MASAK'tan mali veri de istedi.
28 Eylül'deki gelişme ise fon krizinin yeni başlığı oldu: SPK Başkanı imzalı yazının ardından 46 şirket hakkındaki malvarlığı ve para hareketi kısıtlamaları kaldırıldı. SPK yazıda, başsavcılığın piyasa dolandırıcılığı ve suç geliri şüphelerini kabul ettiğini, ancak şirket ve fonlar yönünden tedbirlerin yeniden değerlendirilmesinin faydalı olacağını belirtti. 131 fonun TEFAS'ta işleme kapatılması kararı ile gerçek kişiler hakkındaki tedbirler sürüyor.
| Tarih | Fon krizinde gelişme |
|---|---|
| 15 Eylül | Pusula Portföy ödemeleri zamanında yapamadığını açıkladı |
| 17 Eylül | SPK yedi şirketin fonlarında alım satımı durdurdu, tasfiye kararı verdi; MASAK'tan veri istendi |
| Sonrasında | SPK, Tera Holding hakkında 37 kişiye suç duyurusu, 39 kişiye 2 yıllık işlem yasağı, 24 kişinin lisans iptali yönünde karar aldı |
| 28 Eylül | 46 şirket üzerindeki tedbirler kaldırıldı; gerçek kişilere yönelik tedbirler sürüyor |
Fon krizinde yatırımcının hakları neler?
Tasfiye sürecinde yatırımcının ilk hakkı, pay sahipliği oranında dağıtım almak. Bunun dışında zararını doğrudan sorumlulardan talep etmek isteyenler için hukuk yolu açık; şikâyet ve dava başvuruları avukatlar üzerinden yürütülüyor. Bu haber yatırım tavsiyesi içermez; kişisel durumunuz için bankanız, SPK duyuruları ve bir hukukçu esas alınmalı.
Fon krizinin ayrıntıları için haberlerimizi okuyabilirsiniz: fon soruşturmasında tedbir ve gözaltılar, fon soruşturması neden gündemde ve İsmet Öğüt kimdir, fon soruşturmasındaki 3 milyarlık iddia.
Özetle fon krizi, tasfiye sürecindeki dağıtımın hızına, adli dosyanın seyrine ve SPK'nın yeni duyurularına bağlı olarak şekillenecek. Fon krizinde son durum geliştikçe haber güncellenecek.
