Fransa'da protesto günü Paris'in Cumhuriyet Meydanı'nda yaşandı: 14 Kasım Cumartesi öğleden sonra saat 13.00'te toplanan kalabalık, Nation Meydanı'na doğru yürüdü. İşçi ve öğrenci sendikalarıyla Sarı Yelekliler'in çağrısıyla başlayan gösteriler yalnızca başkentle kalmadı; Lyon, Rouen, Nantes, Bordeaux, Rennes ve Marsilya'da da sokaklar doldu. Fransa İçişleri Bakanlığı ülke genelinde 106 bin kişinin eylemlere katıldığını, 121 kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Akşam saatlerinde bazı kentlerde gösteriler sürdü.
Fransa protesto neden yapılıyor, Sarı Yelekliler neden eylem yapıyor?
Eylemin ana gerekçesi hayat pahalılığı. Sendikalar ve Sarı Yelekliler, yükselen yaşam maliyetine tepki gösteriyor. Taleplerin başında eğitime daha fazla bütçe ayrılması geliyor. Kalabalıktan yükselen slogan da aynı yöne işaret etti: polise değil, üniversitelere ve okullara para. Göstericiler ayrıca çocukların şiddete karşı daha iyi korunmasını ve güvenlik güçlerinin silah kullanımına ilişkin yasa tasarısından vazgeçilmesini istiyor. Yani Fransa'daki protesto tek bir kararla sınırlı değil; eğitim bütçesi, çocukların güvenliği ve polis yetkileri aynı listede.
Fransa protestosuna kaç kişi katıldı, kaç gözaltı var?
İçişleri Bakanlığı'nın açıkladığı rakama göre 106 bin kişi sokağa çıktı, 121 kişi gözaltına alındı. Sendikaların hesabı çok daha yüksek: onlar 200 bin kişiden söz ediyor. Bakanlık, kalabalığın yaklaşık 24 bininin Paris'te olduğunu belirtti. Ülke genelinde 50-60 ayrı gösteri düzenlendi. Gözaltılardan 9'u Nantes'te yapıldı. Haberlerde gözaltına alınanların ne ile suçlandığına dair bir açıklama yer almıyor; gözaltı, suçlama anlamına gelmiyor. Bakanlığın rakamına göre 82 bin kişi Paris dışındaki kentlerde yürüdü; yani eylem başkent merkezli bir gösteriden çok, ülkeye yayılan bir sokak hareketi görünümü aldı. Hükümetin görevlendirdiği 70 bin polis ve jandarma ise ortalama olarak her bir buçuk göstericiye bir görevli düşmesi anlamına geliyor.
Fransa'da gösteriler hangi kentlerde yapıldı?
Paris'in yanı sıra Lyon, Rouen, Nantes, Bordeaux, Rennes ve Marsilya'da gösteri yapıldı. Başkentteki yürüyüş Cumhuriyet Meydanı'ndan başlayıp Nation Meydanı'nda sona erdi. Ülke genelinde toplam 50-60 eylem yapıldığı bildirildi. Fransa protestosunun taşrada da bu kadar yaygın olması, sendikaların ve Sarı Yelekliler'in birlikte hareket etmesinin bir sonucu.
Fransa protesto son dakika: polis nerede müdahale etti?
Hükümet 70 bin polis ve jandarma görevlendirdi, müdahale Paris, Nantes, Bordeaux ve Rouen'de yaşandı. Paris'te Nation Meydanı çevresinde polis biber gazı ve copla göstericilerin üzerine yürüdü; tazyikli su kullanıldığı da bildirildi. Lyon'da çöp konteynerleri ateşe verildi. Bordeaux'da göstericiler polise çeşitli cisimler fırlattı. Marsilya'nın Plaine semtinde, bazı bölgelerdeki eylem yasağına rağmen yangın çıktı. Paris'te ise göstericilerin polis gözetiminde La Marseillaise'i söylediği görüldü. Haberlerde ölen ya da ağır yaralanan olduğuna dair bir bilgi geçmiyor.
Sarı Yelekliler hareketi nedir, ne zaman başladı?
Sarı Yelekliler, Kasım 2018'de akaryakıt vergisi zammına tepkiyle doğan halk hareketi. Adını göstericilerin giydiği fosforlu sarı yeleklerden alıyor; yelek, Fransa'da her sürücünün aracında bulundurmak zorunda olduğu güvenlik malzemesi. Hareket belirli bir partiye ya da sendikaya bağlı değil, sosyal medyada örgütlendi. Eylemler haftalarca sürdü, hükümetin zam planı o dönem rafa kalktı; ama hareket dağılmadı. Yaşam maliyeti gündeme geldikçe yeniden meydana çıkıyor; bu cumartesi sendikalarla aynı safta yürümeleri de bunun örneği.
Avrupa'da benzer bir pahalılık protestosu var mı?
Evet, İspanya'da kira ve pahalılık için genel grev yapıldı; bunu Madrid'deki genel grev haberimizde anlattık. Fransa'da ise yeni bir eylem tarihi henüz haberlerde geçmiyor.
