İran'ın açıklamasına göre Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarparak infilak etti, gemilerde yangın çıktı. Olayı İran Devrim Muhafızları Ordusu duyurdu ve haber 14 Kasım Cumartesi günü gündeme geldi. Aynı gün Devrim Muhafızları, ABD'ye ait bir MQ-1 insansız hava aracını Keşm Adası semalarında düşürdüğünü de açıkladı. Hürmüz Boğazı'ndaki bu tablo şimdilik yalnızca İran'ın anlatımına dayanıyor; bağımsız kaynaklardan ya da ABD'den bir açıklama gelmedi.
Hürmüz Boğazı'nda ne oldu, tankerler neden mayına çarptı?
Devrim Muhafızları'na göre iki tanker boğazdan izinsiz geçmeye çalışırken mayına çarptı. Açıklamada gemilerden birinin süper tanker olduğu, ikisinin de radar ve konum sistemlerini kapatıp izinsiz bir rotada ilerlediği söylendi. İnfilakın ardından yangın çıktığı belirtildi. Yaralı ya da can kaybı bildirilmedi. Tankerlerin adı ve bayrağı açıklanmadı; mayınları kimin döşediği de belirtilmedi. İran ordusunun ise toplam üç tankerin mayına çarpıp yandığını duyurduğu aktarıldı. Bunların hiçbirine ABD ya da gemi sahiplerinden bir yanıt gelmedi.
İran MQ-1 İHA'yı nasıl düşürdü?
İran, MQ-1'in Keşm Adası semalarında yeni geliştirilmiş bir hava savunma sistemiyle vurulduğunu söylüyor. Açıklamayı Devrim Muhafızları Halkla İlişkiler Birimi yaptı. Birim, düşman keşif görevlerinin bir kez daha başarısız olduğunu da ekledi. Düşürülen aracın enkazına ya da görüntüsüne dair bağımsız bir doğrulama paylaşılmadı. ABD ordusundan MQ-1 iddiasına dair bir yanıt, haberlerde yer almıyor.
MQ-1 İHA nedir?
MQ-1, ABD'nin kullandığı, genellikle keşif ve gözetleme görevlerinde uçan, gerektiğinde füze taşıyabilen orta irtifa insansız hava aracı. Pilotu içinde değil; yerden kumanda ediliyor. İran'ın MQ-1 iddiası da Hürmüz Boğazı çevresindeki keşif uçuşlarına ilişkin bir açıklama olarak duyuruldu.
Hürmüz Boğazı nerede, neden önemli?
Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında yer alıyor. Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne ve oradan açık denizlere bağlayan dar bir geçit. Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz sevkiyatı büyük ölçüde buradan yapılıyor; bu yüzden boğazdaki en küçük gerginlik, dünya enerji ticaretinin gündemine giriyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki olay ABD-İran geriliminin neresinde duruyor?
Olay, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayla birlikte konuşuluyor. Haberlerde Washington'ın abluka ve ekonomik baskıyı sürdürdüğü yazılıyor. Aynı günlerde ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun sözlerine İran'dan sert yanıt geldi; ayrıca Trump'ın İran'a yeni saldırı kararını şimdilik beklemeye aldığı iddia edildi. Bu başlıkların hiçbiri Hürmüz Boğazı'ndaki iddiaları doğrulamıyor; yalnızca gerilimin aynı gün birden çok yerde yaşandığını gösteriyor.
Hürmüz Boğazı açık mı, son durum ne?
Elimizdeki açıklamalarda boğazın kapatıldığına dair bir duyuru yok; ancak İran, geçişi kendi koyduğu kurallara bağlıyor. İran donanması gemi sahiplerini ve nakliye şirketlerini, trafik kontrol merkeziyle koordinasyon kurmaya ve İran'ın kurallarına uymaya çağırdı. Bu kuralları göz ardı ederek boğazdan geçmeye çalışan gemilerin de aynı akıbetle karşılaşacağı uyarısı yapıldı. Hürmüz Boğazı'ndaki son durum, ABD'den ya da bağımsız kaynaklardan gelecek yeni bir açıklamayla netleşecek.
