Gazze'nin kuzeyinde, enkaz altında üç yıl kalan 70 Filistinlinin naaşı için 15 Kasım'da mumlarla veda töreni yapıldı. Naaşlar, İsrail saldırılarında yıkılan binaların altından sivil savunma ekiplerince çıkarılmıştı. Kuzeydeki Saftavi bölgesinde toplanan Filistinliler, defin öncesinde sevdiklerine dua etti. Gazze'de enkaz çalışmasının üç yıl sonra bile ancak bu kadar naaşa ulaşabilmesi, törenin ağırlığını artırdı.
Enkazdan çıkarılan 70 naaş için tören nerede yapıldı?
Tören, kuzeydeki Saftavi bölgesinde yapıldı. Haberlere göre yerel halk ve naaşları enkazdan çıkaran sivil savunma ekipleri, defin öncesi bir araya geldi. Kalabalık mum yakarak yakınlarını uğurladı. Onlarca kişi, 2023'ten beri sevdiklerinin akıbetini bilmeden yaşamış, nihayet onları toprağa vermenin yasını tuttu. Tören, yalnızca ulaşılabilen naaşlar için düzenlendi.
Gazze'de yakınlarını kaybedenler ne anlattı?
Törende konuşan Mahmud Muhammed Nebhan, 2023'teki bir saldırıda 16 yakınını kaybettiğini anlattı. Sivil savunma ekiplerinin evinin enkazından 8 kişinin naaşını ve kemik parçalarını çıkardığı aktarıldı. Nebhan, Arap ülkelerinden artık bir beklentisinin kalmadığını söyledi. Vail ed-Dibs ise aynı saldırıda eşini, annesini, kız kardeşlerini ve çocuklarını kaybettiğini; kızının susuz öldüğünü ve bedenine hiç ulaşılamadığını anlattı. Bu anlatımlar, kayıp yakınlarının cenazelerini bulmak için yıllarca nasıl bir bekleyiş yaşandığını gösteriyor.
Enkazdan naaş çıkarılması aileler için ne anlama geliyor?
Aileler için bu, yıllar süren belirsizliğin sonu. Gazze'de kayıp yakınlarını yıkıntıların arasında arayan ailelerin çoğu, sevdiklerinin yaşayıp yaşamadığını bile bilmeden üç yıl geçirdi. Naaşlara ulaşılınca ilk kez bir mezar başında dua etme imkânı doğdu. Haberlere göre enkaz altında hâlâ binlerce kişi bulunduğundan, birçok aile aynı güne ulaşamadı. Enkazdan çıkarılan her naaş, bir ailenin yasının başlangıcı oluyor.
Gazze'de enkaz altında kaç kişi var?
Kesin bir rakam açıklanmadı, ancak haberlerde enkaz altında binlerce kişinin bulunduğu belirtiliyor. Kuzeydeki bu tören, yalnızca ulaşılabilen naaşlar için yapıldı. Gazze enkazının altında kalanların büyük bölümü hâlâ bulunamıyor; aileler cenazelerini defnedemeden bekliyor. Bu nedenle tören, hem bir veda hem de henüz tamamlanmamış bir arayışın parçası.
Gazze'de enkaz kaldırma neden bu kadar uzun sürüyor?
Haberlere göre ağır iş makinelerinin girişindeki kısıtlamalar, kazıyı üç yıldır sınırlı imkânla yürütülmeye zorluyor. Sivil savunma ekipleri, yıkılmış binaların altına ulaşmak için ihtiyaç duydukları ekipmana erişemiyor. Bu nedenle 70 naaşın çıkarılması bile üç yıl sonra mümkün olabildi.
Enkaz çalışmaları hâlâ sürüyor mu?
Enkaz çalışmaları ise yıkımın boyutunu gün gün ortaya koymaya devam ediyor. Gazze'de insani durum başka başlıklarda da ağır. Han Yunus'ta çadırında soğuktan ölen 9 aylık bebeğin haberini ve Nasır Hastanesi'ne yapılan saldırıyı daha önce yazmıştık.
— Necip Fazıl Kısakürek
