Milli motor takvimi belli oldu: Eskişehir merkezli TEI (TUSAŞ Motor Sanayii), GÖKBEY helikopteri ile KIZILELMA insansız savaş uçağı için geliştirdiği milli motorların sertifikasyon ve teslimat hedeflerini Şanlıurfa'daki TEKNOFEST Güneydoğu etkinliğinde açıkladı. TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit'e göre GÖKBEY'in TEI-TS1400 turboşaft motoru sertifikasyonu tamamlamak üzere; KIZILELMA için üretilen TEI-TF6000 turbofanın ilk motoru ise yıl sonu ya da yılbaşında test için Baykar'a teslim edilecek.
GÖKBEY'in milli motoru TEI-TS1400 hangi aşamada?
GÖKBEY, TUSAŞ'ın geliştirdiği genel maksat helikopteri; ona güç verecek TEI-TS1400 ise bir turboşaft motoru, yani gaz türbininin ürettiği gücü şaft üzerinden rotor dişli kutusuna aktaran helikopter motoru. Akşit, motorun seri imalata hazır olduğunu, sertifikasyonu tamamlamak üzere olduklarını ve EASA uyumlu belgelendirme evraklarının tamamlanması için zamana ihtiyaç bulunduğunu söyledi. Hedef, önümüzdeki yıl içinde tip sertifikasını almak. Sertifikasyon sürecinde sekiz farklı TS1400 motorunun paralel olarak test edildiği de bildiriliyor.
KIZILELMA'nın milli motoru TEI-TF6000 Baykar'a ne zaman teslim edilecek?
Akşit'in sözleriyle hedef, “nasip olursa bu yılın sonunda, önümüzdeki yılın başı gibi” ilk TF6000'i test için Baykar'a teslim etmek. Motor şu anda imalat aşamasında ve yoğun bir test sürecinden geçmesi gerekiyor. TF6000, KIZILELMA'ya güç verecek bir turbofan; TEI'nin resmî sitesinde TF6000 ve TF10000 turbofan motorları olarak listeleniyor.
TEI-TF10000 nedir, art yakıcılı turbofan ne demek?
Akşit, TF6000'in TF10000'in temelini oluşturduğunu, TF10000'in ise art yakıcılı versiyon olduğunu anlattı. Turbofan, havayı hem çekirdek motordan hem de çevresindeki fan kanalından geçirerek itki üreten jet motoru türü; art yakıcı (afterburner) ise egzoz bölümüne ek yakıt püskürterek itkiyi kısa süreliğine artıran sistem. Savaş uçaklarında ivmelenme, tırmanış ve yüksek hız için kullanılıyor.
TEI'nin başka hangi milli motorları var?
TEI'nin kendi sitesindeki ürün listesine göre şirket; TS1400 turboşaftın yanında PD170, PD200 ve PD222 turbodizel havacılık motorlarını, PG50 iki zamanlı benzinli havacılık motorunu, TJ300, TJ90 ve TJ35 turbojetleri ile TP38 turboprop motorunu da geliştiriyor; lisanslı programlar arasında F110 ve T700-TEI-701D motorları yer alıyor. Haberlere göre seri üretimdeki PD170 ve PD200 turbodizelleri TB3, AKSUNGUR ve ANKA platformlarında kullanılıyor.
Milli motor KIZILELMA ve GÖKBEY için neden önemli?
Bir savaş uçağının ya da helikopterin motoru, platformun en kritik alt sistemlerinden biri; tasarımı, sertifikasyonu ve seri üretimi yurt içinde yapılan bir motor, yedek parça ve geliştirme sürecini yabancı bir tedarikçinin takvimine bağımlı olmaktan çıkarıyor. KIZILELMA bugüne kadar yabancı menşeli bir turbofanla uçtu; TF6000 ve onun art yakıcılı türevi TF10000, bu platformda milli motora geçişin parçası olarak anlatılıyor.
TEI Şanlıurfa'daki TEKNOFEST Güneydoğu'da neler sergiledi?
TEI, resmî sitesinde 30 Eylül 2026 tarihli duyuruyla, milli havacılık motorlarıyla Şanlıurfa'daki TEKNOFEST Güneydoğu'da yer aldığını bildirdi. Akşit'in GÖKBEY ve KIZILELMA açıklamaları bu etkinlikte yapıldı. Şirketin merkezi ise Eskişehir'de bulunuyor; motorların geliştirme ve imalat çalışmaları orada sürüyor.
